■ အီရန်ထဲက အမေရိကန်ကွန်မန်ဒို အော်ပရေးရှင်း

ကယ်ဆယ်ရေးက တော်တော်လေးကို တိတိကျကျနဲ့ စခဲ့တာပါ။ အမှောင်ကို အကာအကွယ်ယူပြီး အမေရိကန် ကွန်မန်ဒိုတွေက အီရန်ထဲကို ဘယ်သူမှ မရိပ်မိအောင် ခိုးဝင်သွားကြတယ်၊ မီတာ ၂,၀၀၀ မြင့်တဲ့ တောင်ကုန်းကို တက်ပြီး ပိတ်မိနေတဲ့ အမေရိကန် လက်နက်ကျွမ်းကျင်သူကို ဘေးကင်းရာဆီ ခေါ်ထုတ်လာနိုင်ခဲ့တယ်။ ဧပြီ ၅ ရက် အရုဏ်မတက်ခင်မှာ လျှို့ဝှက်ချိန်းဆိုထားတဲ့ ဆုံမှတ်ကို အရောက်ပို့ဖို့ လုပ်ခဲ့ကြတာပေါ့။

အဲဒီနောက်မှာတော့ အားလုံး ရပ်တန့်သွားပါတယ်။

တီဟီရန်တောင်ဘက်က ကြမ်းတမ်းတဲ့နေရာထဲကို အထူးစစ်ဆင်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ နီးပါးထဲက တချို့ကို ပို့ပေးခဲ့တဲ့ MC-130 လေယာဉ် နှစ်စီးက စက်ချို့ယွင်းသွားပြီး ပျံတက်လို့ မရတော့ဘူး ဖြစ်သွားပါတယ်။ ရုတ်တရက်ဆိုသလိုပဲ ထိပ်တန်းကွန်မန်ဒိုတွေဟာ ရန်သူ့နယ်မြေထဲမှာ ပိတ်မိသွားမယ့် အန္တရာယ်နဲ့ ရင်ဆိုင်လိုက်ရတာပါ။

သူတို့ရဲ့ တပ်မှူးတွေက အန္တရာယ်များတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တခု ချလိုက်တယ်။ အဖွဲ့ကို အသုတ်လိုက် ပြန်ခေါ်ထုတ်ဖို့ နောက်ထပ် လေယာဉ်တွေကို အီရန်ထဲကို ပျံဝင်ခိုင်းလိုက်တာပါ။ ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ကြောင့် ထိပ်တန်းကွန်မန်ဒိုတွေဟာ အန္တရာယ်တောထဲမှာ နာရီအနည်းငယ်လောက် စောင့်ခဲ့ကြရတယ်။

“ငါတို့တော့ သွားပြီဆိုတဲ့ အခိုက်အတန့်မျိုးဟာ ဒီလိုအချိန်မျိုးပဲ ဖြစ်မယ်ထင်တယ်” လို့ အရာရှိတယောက်က ဒီအကြောင်းတွေကို ရိုက်တာသတင်းဌာနကို ပြောပြပါတယ်။ မြန်မြန်ဆန်ဆန် ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်ခဲ့လို့သာ အခြေအနေကို ကယ်တင်နိုင်ခဲ့တာလို့ သူက ဆိုပါတယ်။

ထပ်ဆင့်အစီအစဉ်ကတော့ အောင်မြင်သွားပါတယ်။ ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့ကို အဆင့်ဆင့် ပြန်ခေါ်ထုတ်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ အရေးကြီးတဲ့ စက်ကိရိယာတွေ ကျန်မခဲ့စေဖို့အတွက် ပျက်နေတဲ့ MC-130 နှစ်စီးနဲ့ နောက်ထပ် ရဟတ်ယာဉ် ၄ စီးကို အီရန်နိုင်ငံအတွင်းမှာပဲ အမေရိကန်တပ်တွေက ဖျက်ဆီးပစ်ခဲ့ကြပါတယ်။

ဒီသတင်းနဲ့ ပတ်သက်လို့ ရိုက်တာက အမေရိကန်စစ်ဌာနချုပ်ကို မှတ်ချက်ပေးဖို့ ဆက်သွယ်ခဲ့ပေမယ့် ချက်ချင်း ပြန်မဖြေခဲ့ပါဘူး။

ဒီအောင်မြင်တဲ့ ကယ်ဆယ်ရေးဟာ ၅ ပတ်ကြာနေပြီဖြစ်တဲ့ ပဋိပက္ခအတွင်း အန္တရာယ်အရှိဆုံး အပိုင်းတခုကို အဆုံးသတ် ပေးနိုင်ခဲ့တာပါ။ အမေရိကန်သားတွေ အများအပြား သေဆုံးနိုင်မယ့် ဘေးဒုက္ခကို ရှောင်ရှားနိုင်ခဲ့သလို ထောင်နဲ့ချီ သေဆုံးနေပြီးသား စစ်ပွဲကို ထပ်တိုးချဲ့မလား စဉ်းစားနေတဲ့ သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်အတွက်လည်း ကြီးထွားလာနေတဲ့ အကျပ်အတည်းကို သက်သာစေခဲ့ပါတယ်။

ပျက်ကျတဲ့လေယာဉ်က လေသူရဲ ပုန်းနေခဲ့ပြီး အဆက်အသွယ်လုပ်ခဲ့

အခု ကယ်ဆယ်နိုင်ခဲ့တဲ့ အမေရိကန် လက်နက်ကျွမ်းကျင်သူဟာ F-15E Strike Eagle တိုက်လေယာဉ်ပေါ် လိုက်ပါသွားတဲ့ နှစ်ယောက်ထဲက ဒုတိယမြောက်လူ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလေယာဉ်ကို သူတို့ရဲ့ လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေးစနစ်နဲ့ ပစ်ချခဲ့တယ်လို့ အီရန်က သောကြာနေ့မှာ ပြောခဲ့တာပါ။ အမေရိကန်အရာရှိ ပြောပြချက်အရ အဲဒီလေယာဉ်ဟာ အစ္စဖာဟန် ပြည်နယ်ပေါ်မှာ ပျံသန်းနေတုန်း ပစ်ချခံခဲ့ရတာဖြစ်ပြီး လေသူရဲနှစ်ယောက်က သီးခြားစီ ခုန်ထွက်ခဲ့ကြတာပါ။ လေသူရဲကိုတော့ ကယ်ဆယ်နိုင်ခဲ့ပြီး ဒုတိယမြောက် အရာရှိကတော့ အီရန်ထဲမှာ ကျန်နေခဲ့တာပါ။

အမေရိကန် လေယာဉ်အဖွဲ့သားတွေကို ရန်သူ့နယ်မြေထဲ ရောက်သွားရင် အသက်ရှင်အောင်နေထိုင်တာ၊ ရှောင်တိမ်းတာ၊ ခုခံတာနဲ့ လွတ်မြောက်အောင် ကြိုးစားတာ (SERE) နည်းပညာတွေ သင်ပေးထားပေမဲ့ ပါရှန်းစကား ကျွမ်းကျင်သူက နည်းတာကြောင့် ကယ်ဆယ်ရေးကို စောင့်နေတုန်း ရန်သူ မရိပ်မိအောင် နေရတာက စိန်ခေါ်မှုတခုပါပဲ။

စစ်ဆင်ရေးအသေးစိတ်ကို သိတဲ့ အမေရိကန် သတင်းရင်းမြစ်တခုကတော့ အဲဒီအမေရိကန်အရာရှိဟာ ခြေကျင်းဝတ် လည်သွားလို့ တောင်ကုန်းပေါ်က ကျောက်ကြားတခုထဲမှာ ပုန်းနေခဲ့ရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဒီလေသူရဲဟာ နောက်ပိုင်းမှာ အမေရိကန်စစ်တပ်နဲ့ အဆက်အသွယ်ရခဲ့ပြီး သူဟာ ဘယ်သူဘယ်ဝါဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့တွေ ထောင်ချောက်ထဲ မဆင်းမိစေဖို့ အရေးကြီးတဲ့ အဆင့်ဖြစ်တယ်လို့ အရာရှိက ပြောပါတယ်။

စစ်ဆင်ရေးမလုပ်ခင်မှာ အမေရိကန်တပ်တွေက ပျောက်ဆုံးနေတဲ့ လေသူရဲကို ရှာတွေ့သွားပြီ၊ နေရာရွှေ့နေပြီဆိုတဲ့ သတင်းအမှားတွေကို အီရန်ထဲမှာ ဖြန့်ပြီး တီဟီရန်ကို ရှုပ်ထွေးသွားအောင် CIA က လှည့်စားမှုတွေ လုပ်ခဲ့တယ်လို့ ထရမ့်အစိုးရရဲ့ အဆင့်မြင့်အရာရှိတယောက်က ပြောပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ အမေရိကန်စစ်တပ်က နောက်ထပ် အဆင့်တွေအနေနဲ့ အီလက်ထရွန်းနစ်စနစ်တွေကို နှောင့်ယှက်တာနဲ့ လူတွေ အနားမကပ်နိုင်အောင် ပတ်ဝန်းကျင်က အဓိကလမ်းတွေကို ဗုံးကြဲတာတွေ လုပ်ခဲ့တယ်လို့ စီစဉ်မှုတွေကို သိတဲ့ အမေရိကန် သတင်းရင်းမြစ်က ဆိုပါတယ်။

လေသူရဲနဲ့ ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့ကို သွားခေါ်တဲ့ လေယာဉ်တွေဟာ လေယာဉ်ကွင်းအသေးလေးတွေမှာ ဆင်းနိုင်တဲ့ ပေါ့ပါးတဲ့ လေယာဉ်အသေးစားလေးတွေ ဖြစ်တယ်လို့ အဲဒီရင်းမြစ်က ရိုက်တာကို ပြောပါတယ်။

စစ်ဆင်ရေးတောက်လျှောက်မှာ အိမ်ဖြူတော်၊ ပင်တဂွန်နဲ့ အမေရိကန်ဗဟိုစစ်ဌာနချုပ်တို့ဟာ ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ တိတ်ဆိတ်နေခဲ့ကြတယ်။ ထရမ့်က ဘယ်လောက်တောင် တိတ်ဆိတ်နေသလဲဆိုရင် ဒေသခံသတင်းထောက် တယောက်က သူ ဆေးရုံ ရောက်နေသလားဆိုပြီးတောင် သွားစစ်ခဲ့ရပါတယ်။

စစ်ဆင်ရေး ပြီးသွားချိန်မှာတော့ ထရမ့်တယောက် ထရမ့်က အောင်ပွဲခံတဲ့လေသံနဲ့ ပြောပါပြီ။

“လွန်ခဲ့တဲ့ နာရီအနည်းငယ်အတွင်းမှာ အမေရိကန်စစ်တပ်ဟာ အမေရိကန်သမိုင်းမှာ အလွန်တရာ ရဲရင့်တဲ့ ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးတခုကို လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့ပါတယ်” လို့ ထရမ့်က ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ပြောပါတယ်။ လေသူရဲမှာ ဒဏ်ရာရထားပေမဲ့ အဆင်ပြေသွားမှာပါ လို့လည်း သူက ဆိုပါတယ်။

အမေရိကန် လေယာဉ်တွေ အပစ်ခံခြင်း

သောကြာနေ့မှာ F-15 လေသူရဲကို စကယ်ဆယ်ပြီးနောက်ပိုင်း ဒုတိယတယောက်အတွက် စတင်ခဲ့တဲ့ ရှာဖွေရေးကို အီရန်ဘက်က ပြင်းပြင်းထန်ထန် ခုခံခဲ့ပါတယ်။

ရှာဖွေရေးမှာပါဝင်တဲ့ ဘလက်ဟော့ ရဟတ်ယာဉ် နှစ်စီးဟာ အီရန်ရဲ့ ပစ်ခတ်မှုကြောင့် ထိမှန်ခဲ့ပေမဲ့ အီရန်ဝေဟင်ပိုင်နက်ထဲကနေ လွတ်အောင် ထွက်လာနိုင်ခဲ့တယ်လို့ ရိုက်တာက သောကြာနေ့မှာ သတင်းဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။

နောက်ထပ် ဖြစ်ရပ်တခုမှာတော့ A-10 Warthog တိုက်လေယာဉ်ဟာ ကူဝိတ်ဝေဟင်မှာ ပစ်ခတ်ခံရပြီး ပျက်ကျခဲ့လို့ လေသူရဲ ခုန်ထွက်ခဲ့ရတယ်လို့ အရာရှိတွေက ဆိုပါတယ်၊ ဒါပေမဲ့ အဖွဲ့သားတွေ ဘယ်လောက်ထိ ဒဏ်ရာရသလဲဆိုတာတော့ မသိရသေးပါဘူး။

လက်ရှိဖြစ်ပွားနေတဲ့ အီရန်ပဋိပက္ခအတွင်း အမေရိကန်စစ်သည် ၁၃ ယောက် သေဆုံးပြီး ၃၀၀ ကျော် ဒဏ်ရာရထားတယ်လို့ အမေရိကန်ဗဟိုစစ်ဌာနချုပ်ရဲ့ ပြောကြားချက်အရ သိရပါတယ်။ အီရန်ဆီမှာ အဖမ်းခံထားရတဲ့ အမေရိကန်စစ်သားတော့ မရှိပါဘူး။

ထရမ့်က အီရန်စစ်တပ်ဟာ အစိတ်စိတ်အမွှာမွှာ ပြိုကွဲနေပြီလို့ ထပ်ခါတလဲလဲ ပုံဖော်နေပေမဲ့ အမေရိကန်လေယာဉ်တွေကို ထပ်ခါတလဲလဲ ပစ်ချနိုင်စွမ်းရှိနေတာက ထူးခြားတယ်လို့ စစ်ရေးကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြောပါတယ်။

အီရန်ရဲ့ Khatam al-Anbiya ပူးတွဲစစ်ဌာနချုပ်ကတော့ သောကြာနေ့က အမေရိကန်တိုက်လေယာဉ်ကို ပစ်ချရာမှာ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စနစ်အသစ်ကို သုံးခဲ့တယ်လို့ စနေနေ့မှာ ပြောပါတယ်။

အီရန်မှာ ဒုံးကျည်နဲ့ ဒရုန်းစွမ်းရည်တွေ အများကြီး ကျန်နေသေးတယ်ဆိုတဲ့ အမေရိကန် ထောက်လှမ်းရေးသတင်းကို ရိုက်တာသတင်းဌာနက အရင်ဆုံး ဖော်ပြခဲ့တာပါ။ လွန်ခဲ့တဲ့ တပတ်လောက်အထိ အမေရိကန်ဟာ အီရန်ရဲ့ ဒုံးကျည်အင်အား သုံးပုံတပုံလောက်ကိုပဲ ဖျက်ဆီးနိုင်ခဲ့တယ်လို့ အသေအချာ ပြောနိုင်ပါတယ်။ နောက်ထပ် သုံးပုံတပုံရဲ့ အခြေအနေကတော့ သိပ်မသေချာပေမဲ့ ဗုံးကြဲမှုတွေကြောင့် အဲဒီဒုံးကျည်တွေဟာ မြေအောက်လှိုဏ်ဂူတွေ၊ ဘန်ကာတွေထဲမှာ ပျက်စီးသွားတာ ဒါမှမဟုတ် မြေပိသွားတာမျိုး ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ ရိုက်တာ သတင်းရင်းမြစ်တွေက ဆိုပါတယ်။

ကယ်ဆယ်ရေး အောင်မြင်ပြီးနောက်မှာတော့ စိတ်ပေါ့ပါးသွားပုံရတဲ့ ထရမ့်ဟာ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးအတွက် အရေးကြီးတဲ့ ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြားကို ဆီတင်သင်္ဘောတွေ ဖြတ်သန်းနိုင်အောင် အီရန်က ပြန်ဖွင့်ပေးဖို့အတွက် ပြင်းထန်တဲ့ စကားလုံးတွေနဲ့ တနင်္ဂနွေနေ့မှာ ခြိမ်းခြောက်ခဲ့ပါတယ်။

စစ်ဆင်ရေးပိုင်းဆိုင်ရာ ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်မှု လက္ခဏာတွေ

သြစတြေးလျအင်စတီကျုရဲ့ နိုင်ငံတကာနဲ့ လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အစီအစဉ်က အကြီးတန်းအကြံပေး အယ်လန်ဘန်း ကတော့ ဒီစစ်ဆင်ရေးဟာ အလွန်ရှုပ်ထွေးတဲ့ စစ်ရေးမစ်ရှင်တွေကို လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း အမေရိကန်မှာ ရှိနေဆဲဆိုတာကို ပြလိုက်တာပဲလို့ ပြောပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ သူက ဒီကယ်ဆယ်ရေးဟာ လက်နက်အရာရှိကို ကယ်ဖို့ကလွဲလို့ တခြားရည်ရွယ်ချက် သိပ်မရှိတဲ့ အကြွင်းအကျန်တွေကို လိုက်သိမ်းတဲ့ လုပ်ရပ်ပဲလို့ ဆိုပါတယ်။ ကယ်ဆယ်ရေး လုပ်ပုံလုပ်နည်းတွေမှာ စစ်ဆင်ရေးပိုင်းဆိုင်ရာ ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်မှု လက္ခဏာတွေ တွေ့ရတယ်လို့လည်း ဝေဖန်ခဲ့ပါတယ်။

ဝါရှင်တန်အနေနဲ့ အီရန်မှာ ကြည်းတပ်နဲ့ စစ်တိုက်ဖို့ မဖြစ်နိုင်သလို အဲဒီလို လုပ်တာဟာ အလွန် အန္တရာယ် များလိမ့်မယ်လို့ အယ်လန်ဘန်းက စီအန်အေသတင်းဌာနရဲ့ အစီအစဉ်တခုမှာ ပြောခဲ့ဖူးပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အမေရိကန်အနေနဲ့ လေယာဉ်တွေ ထပ်မဆုံးရှုံးအောင် ပိုပြီး သတိထားလာမယ့် တချိန်တည်းမှာပဲ သီးသန့် အထူးစစ်ဆင်ရေးတွေကို ဆက်လုပ်သွားနိုင်တယ်လို့ သူက မှတ်ချက်ပေးပါတယ်။

ဒီဖြစ်ရပ်ဟာ သေချာစီစဉ်ထားတဲ့ စစ်ပွဲတရပ် ဆင်နွှဲနေတဲ့ လက္ခဏာမျိုး မဟုတ်သလို အမေရိကန်ဟာ စစ်အင်အား ဘယ်လောက်ရှိရှိ အစွမ်းအစမဲ့သလိုမျိုး ဖြစ်နေရတယ်လို့လည်း သူက ဆိုပါတယ်။ အီရန်နဲ့စစ်ပွဲဟာ စစ်ရေးနည်းလမ်းတခုတည်းနဲ့ မအောင်မြင်နိုင်ဘူးလို့ အယ်လန်ဘန်းက သတိပေးသလို ညှိနှိုင်းရေးလမ်းကြောင်းကို သွားကြဖို့လည်း သူက တိုက်တွန်းပါတယ်။

အီရန်ရဲ့ အဓိက ရေနံတင်ပို့ရာ ခါ့ဂ်ကျွန်းလို နေရာမျိုးတွေမှာ အမေရိကန်က မြေပြင်တပ်တွေ သုံးမလားဆိုတာနဲ့ အီရန်မှာ ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံတွေနဲ့ အစ္စရေးကို ဆက်ပြီး ပစ်မှတ်ထားဖို့ ဒရုန်းနဲ့ ဒုံးကျည်စွမ်းရည် လုံလုံလောက်လောက် ကျန်သေးလား ဆိုတာတွေအပေါ် တိတိပပ မတွက်ချက်နိုင်တဲ့ အချက်ကိုလည်း  သူက ထောက်ပြပါတယ်။

“ကျနော့်အမြင်အရတော့ ကျနော်တို့ဟာ တော်တော်လေးကို ခန့်မှန်းရခက်တဲ့ အခြေအနေထဲ ရောက်နေပါပြီ” လို့ သူက ပြောပါတယ်။ အခုအခြေအနေဟာ မကြုံစဖူး နယ်ပယ်သစ် ဖြစ်သလို တကမ္ဘာလုံး အတိုင်းအတာနဲ့ အန္တရာယ်ကြီးမားတဲ့ အခိုက်အတန့်လည်း ဖြစ်တယ်လို့ သူက ဆိုပါတယ်။

ရဲမွန်လှ

ကိုးကား – Reuters, CNA