မကြာခင်အချိန်တွင် စစ်အာဏာသိမ်းမှု (၄) နှစ်ပြည့်တော့မှာ ဖြစ်ပါသည်။ အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ပေါ်ထွက်လာသည့် နွေဦးတော်လှန်ရေးသည်လည်း (၄) နှစ်ပြည့်တော့မှာ ဖြစ်ပါသည်။ စစ်အာဏာသိမ်းမှု အစပိုင်းတွင် လူထုဆန္ဒပြ လှုပ်ရှားမှု အားကောင်းခဲ့သော်လည်း အခုချိန်တွင် မှေးမှိန်လာပြီး လူတချို့သည်လည်း လက်နက်ကိုင် လမ်းစဉ်များကို ရွေးချယ်ပြီး စစ်အာဏာရှင်ကို တော်လှန်နေကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံက စစ်အာဏာရှင်စနစ်သည် လွတ်လပ်ရေး ရပြီးကတည်းက အမြစ်တွယ်နေသည်မှာ ယနေ့ချိန်ထိပင် ဖြစ်သည်။ ဗမာမဟာလူမျိုးကြီးဝါဒနှင့် အာဏာရှင်စနစ်ကို ကျားကန်ပေးခဲ့ကြသော (၁၉၄၇) ဖွဲ့စည်းပုံ၊ (၁၉၇၄) ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် (၂၀၀၈) ဖွဲ့စည်းပုံများအောက်က စနစ်များအားလုံးသည် စစ်ဖိနပ်တမတ်သား၏ အာဏာစက်အောက်တွင် စီးမျှောခဲ့ကြပါသည်။ (၂၀၁၀) ရွေးကောက်ပွဲ၊ (၂၀၁၅) ရွေးကောက်ပွဲများမှာ ပွင့်လင်းမြင်သာစွာဖြင့် ဒီမိုကရေစီများ၊ ဖက်ဒရယ်များ မျှော်လင့်ခဲ့ကြပေမယ့် (၂၀၀၈) ဖွဲ့စည်းပုံအောက်တွင် အားလုံးပြားပြား မှောက်ခဲ့ရသည်။
သမိုင်းကြောင်း အစဉ်အလာနှင့် သတင်းကြီးလာကြသည့် ဗမာ့လူမျိုးကြီးဝါဒ လွှမ်းမိုးမှုနှင့် အာဏာရှင်စနစ်သည် ယခုခေတ်အထိ ဆိုးမွေဆက်ခံထားပြီး ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အား (၂၀၂၁) ခုနှစ်တွင် တကျော့ပြန် အာဏာ ထပ်သိမ်းခဲ့ပါသည်။ အာဏာရှင်စနစ်ကို ဖက်တွယ်လာသည့် စစ်ခေါင်းဆောင်တသိုက်၏ ယခုလို အာဏာသိမ်းခြင်းအားဖြင့် ပြည်ထောင်စုကို မကွဲ ကွဲအောင် ပြုလုပ်နေခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။ ထိုသို့ ပြည်ထောင်စုကို ပြိုကွဲအောင် လုပ်နေသော ဤစနစ်သည် အဘယ်ကြောင့် သက်ဆိုးရှည်နေသည်ကို ဆန်းစစ်ကြည့်ပါမည်။ သို့သော်လည်း သမိုင်းကို ပြန်မလှန်တော့ပါ။ ယနေ့ စစ်ကောင်စီရဲ့ အာဏာသိမ်းမှုနှင့် စနစ်ဆိုးသည် အဘယ်ကြောင့် သက်ဆိုးရှည်နေကြောင်းကိုသာ အဓိကထား ဆန်းစစ်သွားမှာ ဖြစ်ပါသည်။
၁။ ဖွဲ့စည်းပုံအတွင်းရှိ စစ်တပ်၊ ရဲ နှင့် အုပ်ချုပ်ရေးယန္တာရားများ
ဤအာဏာရှင်စနစ်အား သက်ဆိုးစေရှည်စေသည့် ပထမဦးဆုံးအချက်မှာ စစ်တပ်၊ ရဲနှင့် အုပ်ချုပ်ရေး ယန္တာရားသာ ဖြစ်သည်။ ဤကဲ့သို့ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တာရားများနှင့် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များသည် တိုင်းပြည် တခုဖွဲ့စည်းရာတွင် အမှန်တကယ် လိုအပ်သည့် အဆောက်အအုံကြီးတခု ဖြစ်ပါသည်။ နိုင်ငံတွင်း စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး၊ ပညာရေးနှင့် ဖွံဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် စီမံခန့်ခွဲရန် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခု လိုအပ်သလို ပြည်ပရန်ကို ကာကွယ်နိုင်ရေးအတွက်လည်း လက်နက်တပ်ဆင်ထားသည့် စစ်တပ်ကဲ့သို့ အဖွဲ့အစည်းမှာလည်း မရှိမဖြစ် လိုအပ်ပါသည်။
လက်ရှိ (၂၀၂၁) ခုနှစ် စာရင်းအရ ပြောရမည်ဆိုပါက မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဝန်ကြီးဌာန (၃၀) ကျော်ရှိပြီး စစ်တပ်၏ လက်အောက်တွင် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (၁၄) ခုထိ ရှိပါသည်။ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (၁၄) ခုတွင် အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နှင့် အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (၂) ခုမှာ MNDAA နှင့် AA တို့၏ သိမ်းပိုက်ခြင်းကို ခံလိုက်ရသည့်အတွက် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (၁၂) ခု ကျန်ပါတော့သည်။ ပြီးနောက် ပြည်ထဲရေးဌာနအောက် ပြည်နယ်၊ တိုင်းနှင့် ခရိုင်အလိုက် ဖွဲ့စည်းထားသော ရဲ တပ်ဖွဲ့များလည်း ရှိနေသည်။ နိုင်ငံတခု၏ အင်အားကို မည်သို့ပင် ဖွဲ့စည်းပါစေ အမှန်တကယ် အကျိုးသက်ရောက်မှုမှာ ဖွဲ့စည်းပုံထဲတွင်ရှိသော ပြဌာန်းချက်များသည်သာလျှင် အဓိကဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ဖွဲ့စည်းပုံကို ကြည့်လိုက်ဆိုလျှင် အာဏာတခုက အရေးကြီးပါသည်။ နိုင်ငံတော်အာဏာကို (၂၀၀၈) ဖွဲ့စည်းပုံထဲတွင် မည်ကဲ့သို့ ပြဌာန်းထားသည်ကို အခန်း (၁) ပုဒ်မ (၄) တွင် ကြည့်ပါက “နိုင်ငံတော်၏ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် နိုင်ငံသားများထံမှ ဆင်းသက်ပြီး နိုင်ငံတဝန်းလုံး၌ တည်သည်” ဟု ပြောထားပါသည်။ သို့သော်လည်း ပုဒ်မ (၆) (စ) အား ပြန်ကြည့်လိုက်လျှင်လည်း “နိုင်ငံတော်၏ အမျိုးသားနိုင်ငံရေး ဦးဆောင်မှု အခန်းကဏ္ဍတွင် တပ်မတော်၏ ပါဝင်ထမ်းဆောင်နိုင်ရေးတို့ကို အစဉ် တစိုက်ဦးတည်သည်” ဟူ၍ ကလိမ်ကကျစ် လုပ်ထားပြန်သည်။ ပြောလိုသည်မှာ ပုဒ်မ (၁) အရ ဆိုလျှင် နိုင်ငံအာဏာအား ပြည်သူမှ ပိုင်သည်ဟု ထင်ရသော်လည်း ပုဒ်မ (၆) (စ) အရ ဆိုပါက နိုင်ငံအတွင်း ဘာပဲလုပ်လုပ် တပ်မတော်မပါလျှင် ဘာမှလုပ်မရပါဟု လှည့်စားထားသည်။ ဤအရာသည် အနည်းအကျဉ်း ထောက်ပြချက်သာ ဖြစ်ပါသည်။
နောက်တစ်ခုမှာ ဤနိုင်ငံ၏ အရေးကြီးအစိတ်အပိုင်းတခုဖြစ်သော အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ (ကာ/လုံ) အား စစ်တပ်မှ ချုပ်ကိုင်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့် ချုပ်ကိုင်ထားသည်ဟု ပြောသလည်းဆိုပါက (၁၁) ဦး ပါဝင် ဖွဲ့စည်းထားသည့် (ကာ၊လုံ) တွင် သမ္မတ၊ ဒုတိယ သမ္မတ (၂) ဦး၊ ပြည်သူ့ လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ၊ တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး၊ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး၊ နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး ပါဝင်ပြီး စစ်တပ်က (၆) ဦးထိကို နေရာယူထားပါသည်။
ထို့ကြောင့် ဤကဲ့သို့ သမ္မတအား ကျော်လွန်ပြီး လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာ အပြည့်ယူ ထားသည့် စစ်တပ်သည် အာဏာကို ကြိုက်သည့်အချိန်တွင် သိမ်းပြီး စစ်တပ်၊ ရဲ နှင့် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းကို ထိန်းချုပ်ကာ တိုင်းပြည်နှင့် ပြည်သူလူထုကို လက်နက် အားကိုးဖြင့် ချယ်လှယ်နိုင်သည့်အတွက် စစ်အာဏာရှင်ကို သက်ဆိုးရှည်စေသည့် အကြောင်းအရင်းထဲက တခု ဖြစ်လာပါသည်။
၂။ ခရိုနီအုပ်စု
မြန်မာနိုင်ငံတွင် အဘ၊ အဘဖြင့် တဘတည်း ခေါ်လာကြသည့် ခရိုနီများမှာ ခေတ်မကောင်းလျှင်လည်း ဤကဲ့သို့ စစ်တပ်နှင့် ပူးပေါင်းကာ လုပ်စားနေကြတုန်း ဖြစ်သည်။ စစ်တပ်နှင့် ပူးပေါင်းသည့် ခရိုနီများမှာ မြန်မာနိုင်ငံ၌ လက်ညိုးထိုး မလွဲလောက်အောင် အများအပြား ရှိပါသည်။ ခရိုနီလက်ဟောင်းများအပြင် ခရိုနီလက်သစ်များပါ တိုးလာနေပါသည်။ မြန်မာပြည်တွင် ခေတ်မကောင်းသော်လည်း ချမ်းသာသည့်လူများမှာ တဟုန်းထိုး ချမ်းသာလာပြီး ဆင်းရဲသည့် လူများမှာ မွေးသထက် မွေးလာနေသည်။ လူတန်းစားများထဲတွင် လူလတ်တန်းစားများသည် ပျောက်လုနီးနီးဖြစ်သည်။
ဗိုလ်နေဝင်း၊ ဗိုလ်သန်းရွှေနှင့် ခေတ်အဆက်ဆက်တွင် ခရိုနီများသည် စစ်တပ်နှင့် ပူးပေါင်းပြီး ပြည်သူလူထုများအား ဆင်းရဲမွဲတေအောင် လုပ်ခဲ့ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခွင့်ထူးခံ လူတန်းစားထဲတွင် စစ်တပ်အသိုင်းအဝိုင်းပြီးလျှင် ခရိုနီအုပ်စုများ ဖြစ်ပါသည်။ ခရိုနီများထဲတွင် တိုင်းရင်းသားများလည်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းထဲမှ တိုင်းရင်းသား ခရိုနီများထဲတွင် ရှမ်းမြောက်မှ အများဆုံးလို့ ဆိုရပါမည်။ ကိုကန့်သူဌေးကြီး ASIA World ကုမ္ပဏီပိုင်ရှင် ဦးထွန်းမြင့်နိုင် အပါအဝင်၊ ကျားဖြန့်လုပ်ငန်းများအား ကြီးစိုးထားသူများလည်းဖြစ်၊ ကိုးကန့်တွင် အာဏာရှိသူ များလည်းဖြစ်သည့် ပယ်ဆောက်ချိန်၊ ဝေဆန် ၊ မြီရှောင်ချန် နှင့် ဖူလီလိုက် ကုမ္ပဏီ ဥက္ကဋ္ဌ လျှိအာပေါက်တို့နှင့် ဦးမောင်မောင်တို့သည် စစ်တပ်နှင့်ပူးပေါင်းသည့် ခရိုနီများထဲတွင် သတင်းကြီးသူများ ဖြစ်သည်။
ပအိုဝ့်ဘက်တွင်လည်း စစ်တပ်လက်အောက်ခံ PNO ပြည့်သူ့စစ်အဖွဲ့မှ ဦးနေဝင်းထွန်းတို့သည်လည်း စစ်တပ်နှင့် ပူးပေါင်းလုပ်စားနေသည့် ခရိုနီအကြီးစားထဲမှ တဦးဖြစ်ပါသည်။ ရက္ခိုင်မှာဆိုလျှင် ဦးကျောက်တောင်၊ ကရင်၌ BGF တပ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်စောချစ်သူ၊ ကချင်တွင် စစ်ကောင်စီခန့် ကချင်ပြည်ဝန်ကြီးချုပ်ခက်ထိန်နန်နှင့် ခမည်းခမက်တော်စပ်သည့် Jade land ကုမ္ပဏီမှ ဦးယွပ်ဇော်ခေါင် ဆိုသူတွေပဲ ဖြစ်ပါသည်။ ပြည်မဘက်ဆိုလျှင် ဦတေဇ၊ ဦးဌေးမြင့်၊ ဂျော်နသန်၊ ကျော်သောင်း၊ ခရိုနီလက်သစ်ဉာဏ်လွင်အောင် (သေဆုံး) ၊ ထွန်းမင်းလတ် အပြင် ကျန်ရှိနေသေးသည့် ခရိုနီပေါင်းများစွာဟာ စစ်တပ်ကို ဘီလီယံနှင့်ချီသည့် ငွေကြေးများ ကူညီထောက်ပံ့နေကြသလို စစ် လက်နက်ပစ္စည်းများကိုလည်း ဝယ်ယူပေးနေပါသည်။
စစ်တပ်ပိုင် မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်း MEC နှင့် မြန်မာ့စီးပွားရေးဦးပိုင် MEH တို့ဖြင့် ပူးပေါင်းပြီး ဂုတ်သွေးစုတ်နေသူများလည်း ရှိနေသေးသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတဝှမ်းတွင်ရှိသည့် ကျောက်စိမ်း၊ သတ္တု၊ သစ်တော၊ ဆောက်လုပ်ရေး စသည့် လုပ်ငန်းများအပြင် အခြားသော လုပ်ငန်းများတွင်လည်း စစ်တပ်နှင့် ပူးပေါင်း၍ ရနေသည့် အခွင့်အရေးများအား အသုံးချကာ စစ်တပ်ရှင်သန်နိုင်ရေးအတွက် ထောက်တိုင်များအဖြစ် ပါဝင်နေကြသည်ကို တွေ့ရှိရသောကြောင့် ဤခရိုနီအုပ်စုသည် စစ်တပ်အတွက် အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေသည့်နေရာတွင် ဒုတိယ အရေးကြီးဆုံးဟု ပြောလျှင်လည်း မှားမည်မဟုတ်။ ထို့ကြောင့် ဤကဲ့သို့သော ထောင့်တိုင်များဟာ စစ်ကောင်စီအတွက် အင်အားကြီးသည့် အုပ်စုတခုလည်း ဖြစ်ပါသည်။
၃။ စစ်ကောင်စီကိုထောက်ခံသည့် နိုင်ငံရေးပါတီများ
စစ်အာဏာသိမ်းထားသည့် စစ်ခေါင်းဆောင်များဘက်ကို ရပ်တည်ပေးပြီး အာဏာသိမ်းစစ်တပ်မှ ပြုလုပ်မည့် တရားမဝင်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်သော နိုင်ငံရေးပါတီများသည်လည်း စစ်အာဏာရှင်အား သက်ဆိုးရှည်အောင် ထောက်ခံပေးနေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ စစ်တပ်ကပေးသည့် အခွင့်အလမ်းများ၊ ရာထူး၊ ဂုဏ်စည်းစိမ်များအား တက်မက်ပြီး စစ်တပ်ဘက်မှ ရပ်တည်ခဲ့သူများသည် ပြည်သူကို သတ်ဖြတ်သည့်နေရာတွင် စစ်ကောင်စီနှင့် ကြံရာပါတွေ ဖြစ်ပါသည်။
မြန်မာနိုင်ငံမှာ နှစ်ပေါင်း (၇၀) ကျော် ကာလအတွင်း စစ်အာဏာရှင်ကို တော်လှန်ခဲ့သည့် မျိုးဆက်တိုင်းသည် နေရာတိုင်းတွင်ရှိပြီး နည်းလမ်းမျိုးစုံနှင့် တိုက်ပွဲ ဝင်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း ယနေ့အချိန်ထိ ဤနိုင်ငံတွင် လွတ်လပ်ရေး၏ အနှစ်သာရကို မည်သူမှ ဝဝလင်လင် မခံစားရသေးပေ။ ဆိုးမွေများကို ဆက်ခံကာ ဘီလူးဆိုင်းတီး၍ ကနေကြသည့် စစ်ဗိုလ်တမတ်သားအဖွဲ့၏ စစ်ဖိနပ်အောက်မှ နိုင်ငံရေးအား တပ်မက်နေကြသည့် ပါတီဝင်အဖွဲ့အစည်းများသည် ကြံရာပါအဆင့်ထက် မပိုတော့ပါ။ စစ်တပ်ကို အခြေပြုကာ အာဏာရှင်စနစ် အသက်ဝင်အောင် ရေးဆွဲထားသည့် ၂၀၀၈ အောက်က ရွေးကောက်ပွဲဟာ စစ်မှန်မှုမရှိဘူးဆိုတာကို လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း (၇၀) ကျော်လောက်တည်းက သက်သေပြပြီး ဖြစ်ပါသည်။
ဤအရာများကို မမြင်ကြခြင်းလား၊ မသိကြခြင်းလား၊ မသိချင်ယောင် ဆောင်နေကြလား၊ သို့မဟုတ် သိသိကြီးနှင့် မိုက်တွင်းဆင်းကြတာလား ဆိုသည်မှာ စစ်တပ်ကို ထောက်ခံသည့် ပါတီများမှ အသိဆုံး ဖြစ်ပါသည်။ လက်ရှိတွင် စစ်ကောင်စီက ထိန်းချုပ်ထားသည့် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်မှာ မှတ်ပုံတင်ပြီး နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် ရပ်တည်ခွင့်ရတဲ့ ပါတီဟာ (၅၀) ကျော် ရှိသွားပါပြီး။ နိုင်ငံကို တည်ငြိမ်စေချင်သော အကြောင်းပြချက်နှင့် နိုင်ငံရေးလုပ်၍ မရတော့ပါ။ စစ်မှန်သည့် ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီစနစ်ပေါ်ရန် လုပ်ရမှာ ဖြစ်ပါသည်။
ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီစနစ် ဖြစ်ပေါ်လာမှ အမျိုးသားရေးအာမခံချက်ရှိသည့် အမျိုးသားတန်းတူရေးနှင့် ကိုယ်ပိုင်ပြဌာန်းခွင့် ရှိလာမှာ ဖြစ်ပါသည်။ ဤသို့ ဖြစ်လာမှသာလျှင် စစ်မှန်သည့် ပြည်ထောင်စုတစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်မှာပါ။ သို့သော်လည်း လူမိုက်နှင့် ပေါင်းနေသည့် နိုင်ငံရေးပါတီများ ရှိနေခြင်းမှာ အကြမ်းဖက်မှုကို အားပေးနေခြင်းနှင့် တူညီနေပြီး ပြည်သူလူထုများ လက်မခံသည့် တရားမဝင်ရွေးကောက်ပွဲကို ပါဝင်ခြင်းသည် စစ်တပ်ကို သက်ဆိုးရှည်အောင် ထောက်ခံပေးနေသည့် ထောင့်တိုင်တွေဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြလိုက်ပါသည်။
၄။ ဘာသာရေးမှိုင်းနဲ့ စစ်တပ်လော်ဘီများ
အာဏာသိမ်း စစ်ခေါင်းဆောင်သည် အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း စစ်ပွဲများ ရှုံးနိမ့်လာသည့်အချိန်တွင် လုပ်လေ့လုပ်ထရှိသော ဘာသာရေးမှိုင်းကို မီးစ မွေးလာပါသည်။ မီးလောင်ရာ လေပင့်ဆိုသလို ဘာသာရေးမီးမွှေးတဲ့အချိန်မှာ လေတိုက်ပေးကြသည်မှာ စစ်တပ်လော်ဘီများနှင့် မဘသများ ဖြစ်ပါသည်။ လူမျိုးရေး၊ ဘာသာရေးများအား ပဋိပက္ခထဲ ဆွဲသွင်းပြီး စစ်တပ်က နိုင်ငံရေးအရ အမြတ်ထုတ်သည့် ကစားကွက်ကို ဒီနေ့ချိန်ထိ အသုံးပြုနေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ရှမ်းမြောက်တိုက်ပွဲတွင် စစ်ရေးရှုံးနိမ့်လာသည့် စစ်ကောင်စီတပ်မှ MNDAA ကို ဘာသာရေးအရ လှုံ့ဆော်တိုက်ခိုက်တာမျိုး ဝါဒဖြန့်ချီခဲ့သည်။ ရက္ခိုင်မှာဆိုလျှင်လည်း မူဆလင်နှင့် ရက္ခိုင်ကို လူမျိုးရေးအရ သွေးခွဲခြင်းများ ဆက်တိုက်ဆိုသလို ပြုလုပ်ခဲ့ပါသည်။ မူဆလင်များအား ခြိမ်းခြောက်ပြီး အတင်းအဓမ္မ စစ်မှုထမ်းခိုင်းကာ ရက္ခိုင်လူမျိုးများ၏ နေအိမ်များအား မီးရှို့ဖျက်ဆီးစေပြီး၊ အတင်းဖိအားပေးကာ ဆန္ဒပြခိုင်းခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ပါသည်။ စစ်ကောင်စီဟာ ၁၉၈၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း အမျိုးဘာသာ၊ သာသနာ စောင့်ရှောက်ရေး (မဘသ) အဖွဲ့ကို ထောက်ပံ့မှုများ ပေးပြီး ထိန်းချုပ်ခဲ့ပါသည်။
ယခုလက်ရှိတွင် ဘာသာရေးအရ နာမည်ကြီးနေသည့် ကျောင်းများအား လာဘ်ထိုးမှုများနှင့် စည်းရုံးထားပြီး မဘသ အဖွဲ့မှ ဘုန်းကြီးဦးဝါသဝကို ကန့်ပလူခရိုင်ဘက်တွင် ပျူစောထီးများအား ဦးဆောင်စေသည့်အပြင် စစ်သားစုဆောင်းမှုများပါ လုပ်ဆောင်စေခဲ့ပါတယ်။ ထို့အပြင် မန္တလေးတိုင်း ဘက်တွင်လည်း သင်္ကန်းဝတ် ဘုန်းကြီးတပါးဖြစ်သည့် ပေါက်တော်ကိုလည်း ပျုစောထီးပြည်သူ့စစ်များအား ဦးဆောင်ရန် စစ်တပ်က တာဝန်ပေးခဲ့ပါသည်။
ဤကဲ့သို့ စစ်ကောင်စီဟာ တိုင်းပြည်ပြိုကွဲအောင် မဘသ ဘုန်းကြီးများကိုပါ ဆွဲသွင်းလာခြင်းနှင့် စစ်တပ်ကို ထောက်ခံလာအောင် စည်းစိမ်များ၊ ရာထူးများပေးပြီး စည်းရုံးခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာကို နိုင်ငံတော်ဘာသာအဖြစ် ပြဌာန်းခဲ့သည့် ဦးနု၏ အတွေးအခေါ်များကို သဘောမကျသည့် အခြားဘာသာဝင်လူမျိုးများ ရှိခဲ့ပါသည်။ ယနေ့ထိလည်း ရှိနေဆဲ ဖြစ်ပါသည်။ ဤအရာများအား လက်မခံသည့်လူများ ရှိသည်ကိုလည်း စစ်ခေါင်းဆောင်အဆက်ဆက်က သိခဲ့ပါသည်။ သို့သော်လည်း စစ်ခေါင်းဆောင်ဟာ တိုင်းပြည်မတည်ငြိမ်သည့် အချိန်တွင် ဤကဲ့သို့ ဘာသာရေးမှိုင်းကို ထည့်ပြီး ကိုယ့်ဘက်ပါအောင် စည်းရုံးလှုံဆော်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဘာသာရေး၊ လူမျိုးရေးအရ လှုံ့ဆော်စည်းရုံးပြီး ရန်တိုက်တတ်သည့် စစ်ခေါင်းဆောင်များ၏ လုပ်ရပ်ကို သတိကြီးကြီးထားပြီး ကျော်လွှားရမှာ ဖြစ်ပါသည်။
၅။ စစ်ကောင်စီအား တရားဝင်မှုဖြစ်အောင်လုပ်နေသည့် နိုင်ငံများ
စစ်ကောင်စီ၏ အကြမ်းဖက်လုပ်ရပ်များအား တရားဝင်မှုဖြစ်အောင် လုပ်ပေးနေသည့်နေရာတွင် ပြည်ပက နိုင်ငံအချို့ ရှိပါသည်။ ၎င်းနိုင်ငံများမှာ အများသိပြီးဖြစ်တဲ့ တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ရုရှားနိုင်ငံတို့ ဖြစ်ပါတယ်။ သို့သော်လည်း စစ်ကောင်စီကို စစ်လက်နက် ထောက်ပံ့နေသည့် နိုင်ငံထဲတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံလည်း အပါအဝင် ဖြစ်ပါတယ်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံအနေနဲ့ စစ်ကောင်စီအား စစ်လက်နက်ရောင်းချမှုများကို ပိတ်ပင်ပြီး စစ်လေ့ကျင့်ရေး သင်တန်းများ အပါအဝင် စစ်ရေးဆိုင်ရာ ပံ့ပိုးမှုများအားလုံး ရပ်ဆိုင်းပေးရန် Justice for Myanmar (JFM) က (၂၀၂၄) ခုနှစ် မတ်လ (၂၇) ရက်နေ့မှာ ထုတ်ပြန်ထားတာ ရှိပါသည်။
ထို့နောက် အိန္ဒိယမှ စစ်ကောင်စီအား ကန်ဒေါ်လာ (၅) သန်း တန်ဖိုးရှိသည့် စစ်လက်နက်များ တင်ပို့ခြင်းကိုလည်း Justice for Myanmar (JFM) မှ ဇွန်လ (၂၁) ရက်နေ့မှာ ဆိုသလို ဆက်တိုက် ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါသည်။ အိန္ဒိယနှင့် စစ်ကောင်စီမှ သမိုင်းကြောင်းအရ ဆက်ဆံရေး ရှည်လျားမှုရှိသည့်အပြင် တရုတ်၊ ရုရှားနှင့် အိန္ဒိယကို ရေတပ်အရာရှိများ စေလွှတ်ထားကြောင်း စစ်ခေါင်းဆောင်ကိုယ်တိုင် ထုတ်ဖော် ပြောကြားခဲ့ပါသေးသည်။ တရုတ်ဘက်ကို ကြည့်လျှင်လည်း တရုတ်မြန်မာနယ်စပ် ကုန်သွယ်ရေးတို့တွင် တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်လာတာကြောင့် ဘီလီယံနဲ့ချီသည့် ကုန်သွယ်မှုတန်ဖိုး ထိခိုက်လာချိန်တွင် တရုတ်က MNDAA ၊ TNLA အပါ အဝင် KIA တို့ကို အပစ်ခတ် ရပ်စဲခိုင်းလာပါသည်။
တရုတ်က အပစ်ခတ်ရပ်စဲရန် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များအား ပြောမရချိန်တွင် စစ်ကောင်စီအား တရားဝင်အစိုးရဖြစ်အောင် အာဆီယံထိတက်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံအား မည်သည့်နိုင်ငံကမှ ဝင်ရောက်စွပ်ဖက်ခွင့် မရှိဘူးဆိုသည့်မူ နှင့် စည်း (၃) စည်းကို ထုတ်ခဲ့ပါသေးသည်။ ပြီးနောက် တရုတ်က ငြိမ်းချမ်းရေးပွဲစားလိုလို၊ သံတမန်ပွဲစားလိုလိုနှင့် စစ်ကောင်စီဘက်တွင် ရပ်တည်လိုက်ခြင်းသည် နွေဦးတော်လှန်ရေးအတွက် သတိထားပြီးကိုင်တွယ်ရမည့် စိန်ခေါ်မှုတစ်ခု ဖြစ်လာပါသည်။
နောက်ဆုံးအနေနှင့် ပြောရမည်ဆိုပါက စစ်ကောင်စီကို သက်ဆိုးရှည်စေသည့် ထောင့်တိုင်များထဲတွင် ပြည်ပကနိုင်ငံအချို့လည်း ပါဝင်နေသည်ဟု ပြောလိုခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ စစ်တပ်ထောင့်တိုင်များထဲတွင် အထက်ပါ ပြောကြားခဲ့သည့် ယန္တရားများအားလုံးကို တိုက်ထုတ်ပြီး ဖွဲ့စည်းပုံကို အသစ်ပြဌာန်းရန် လိုအပ်ပါသည်။ စစ်ကောင်စီအတွက် အထောက်အပံ့ဖြစ်နေသည့် ထောင့်တိုင်များအားလုံးကို သတိထားပြီး ကိုင်တွယ်ရမှာ ဖြစ်ပါသည်။ စစ်တပ်ပြိုလဲလျှင် ဒီထောင့်တိုင်တွေလဲ ပြိုလဲမှာဖြစ်သလို ထောင့်တိုင်တွေ ပြိုလဲလျှင်လည်း စစ်တပ် ပြိုကွဲသွားမှာ ဖြစ်ပါသည်။ စစ်တပ်ဟာ ခရိုနီများ၏ ငွေကြေးအထောက်အပံ့များအား ဘီလီယံနှင့်ချီပြီး ရနေသည့်အပြင် ပြည်ပနိုင်ငံအချို့ကပါ စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများ ရရှိနေသည်။ စစ်ကောင်စီမှ ၂၀၂၄ နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် လေယာဉ်နှင့် စစ်သင်္ဘောများ အားဖြည့်ခဲ့တာ တွေ့ရပါသည်။ စစ်တပ်ရဲ့ ထောင့်တိုင်များအားလုံးကို ဖြုတ်မယ်ဆိုပါက ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးလိုမျိုး အရှိန်ပြင်းပြင်း တိုက်ပွဲဖော်ဖို့ လိုပါမည်။ နိုင်ငံတကာစာမျက်နှာတွင်လည်း စစ်ကောင်စီ၏ တရားမဝင်မှုများကို ဖော်ထုတ်နိုင်ရန် သံတမန်နည်းလမ်းနှင့် ချဉ်းကပ်ပြီး Justice for Myanmar (JFM) ကဲ့သို့ စုံစမ်းထုတ်ဖော်မှုများ လုပ်သင့်ပါကြောင်း ဖော်ပြလိုက်ပါသည်။
စောမြတ်သွီး