■ ပွဲဆူနေတဲ့ ထရမ့်ရဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးဘုတ်အဖွဲ့ ဆိုတာဘာလဲ

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် အစိုးရဟာ ပဋိပက္ခတွေကို ဖြေရှင်းဖို့ ရည်ရွယ်တဲ့ သူ့ရဲ့ “ ငြိမ်းချမ်းရေးဘုတ်အဖွဲ့” (Board of Peace) မှာ အမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင်နေရာ ရဖို့အတွက် နိုင်ငံတွေကို အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁ ဘီလျံအထိ ပေးဆောင်ဖို့ တောင်းဆိုထားကြောင်း အေအက်ဖ်ပီ သတင်းဌာနက မြင်တွေ့ခဲ့ရတဲ့ အဖွဲ့ရဲ့ ပဋိညာဉ်စာတမ်းမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

ဒီအဖွဲ့ဟာ မူလက ဂါဇာဒေသ ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးကို ကြီးကြပ်ဖို့ ရည်ရွယ်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပဋိညာဉ်စာတမ်းမှာတော့ သူ့ရဲ့ အခန်းကဏ္ဍကို ပါလက်စတိုင်းနယ်မြေ တခုတည်းအတွက် ကန့်သတ်ထားဟန် မရှိပါဘူး။

ဒီအဖွဲ့က ဘာတွေလုပ်မှာလဲ

အဖွဲ့ထူထောင်မှု ပဋိညာဉ်အရ ဆိုရင်တော့ ဒီငြိမ်းချမ်းရေးဘုတ်အဖွဲ့မှာ ထရမ့်က ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ပါဝင်ဖို့ ဖိတ်ကြားခံထားရတဲ့ နိုင်ငံတွေကို ပေးပို့တဲ့ ပဋိညာဉ်ရဲ့ နိဒါန်းမှာတော့ ဒီအဖွဲ့ဟာ “ ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားနေသည့် သို့မဟုတ် ခြိမ်းခြောက်ခံနေရသည့် ဒေသများ၌ တည်ငြိမ်မှုရှိအောင် မြှင့်တင်ပေးမည့်၊ ယုံကြည်စိတ်ချရပြီး ဥပဒေနှင့် ညီညွတ်သည့် အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို ပြန်လည်ဖော်ဆောင်မည့်၊ ရေရှည်တည်တံ့သည့် ငြိမ်းချမ်းရေးရရှိရန် ကြိုးပမ်းမည့် နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းတခု” ဖြစ်တယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒီလိုမျိုး ငြိမ်းချမ်းရေးတည်ဆောက်မှု လုပ်ငန်းစဉ်တွေကို နိုင်ငံတကာဥပဒေနဲ့အညီ ဆောင်ရွက်သွားမယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။

ဘယ်သူ ဦးဆောင်မလဲ

ဒေါ်နယ်ထရမ့်က ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူမှာဖြစ်သလို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရဲ့ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်လည်း သီးခြားစီ တာဝန်ထမ်းဆောင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

“ ငြိမ်းချမ်းရေးဘုတ်အဖွဲ့၏ ရည်မှန်းချက်များကို အကောင်အထည်ဖော်ရန်အတွက် လက်အောက်ခံ အဖွဲ့အစည်းများ လိုအပ်သလို ဖွဲ့စည်းခြင်း၊ ပြုပြင်ခြင်း သို့မဟုတ် ဖျက်သိမ်းခြင်းအစရှိသည့် လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာသည် ဥက္ကဋ္ဌထံတွင် လုံးလုံးလျားလျား တည်ရှိသည်” လို့ ဖွဲ့စည်းပုံစာတမ်းမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

ထရမ့်ဟာ “ ကမ္ဘာ့အဆင့်မီ ခေါင်းဆောင်တွေ” ကို အမှုဆောင်ဘုတ်အဖွဲ့ဝင်တွေအဖြစ် ရွေးချယ်မှာဖြစ်ပြီး အဖွဲ့ဝင်တွေရဲ့ သက်တမ်းက ၂ နှစ်ပါ။ ဒီအဖွဲ့ဝင်တွေကိုလည်း  ဥက္ကဋ္ဌက ဖယ်ရှားခွင့်ရှိပါတယ်။ ဥက္ကဋ္ဌကိုတော့ “ မိမိသဘောဆန္ဒအလျောက် နုတ်ထွက်တာ ဒါမှမဟုတ် တာဝန်မထမ်းဆောင်နိုင်တော့တဲ့ အခြေအနေ” မျိုးမှာပဲ အစားထိုးနိုင်မယ်လို့ ပဋိညာဉ်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

ထရမ့်ဟာ အိမ်ဖြူတော်ကနေ ထွက်ခွာသွားပြီးရင်တောင် “ သူကိုယ်တိုင် နုတ်ထွက်တဲ့အထိ” ဥက္ကဋ္ဌရာထူးကို ဆက်လက်ရယူထားနိုင်ကြောင်း အမေရိကန်အရာရှိတစ်ဦးက အတည်ပြုပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အမေရိကန်နိုင်ငံအတွက် ကိုယ်စားလှယ်နေရာကိုတော့ နောင်တက်လာမယ့် အမေရိကန်သမ္မတက တခြားတယောက်နဲ့ အစားထိုး ခန့်အပ်လို့ရပါတယ်။

ဘယ်သူတွေ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်နိုင်သလဲ

အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတွေကို အမေရိကန်သမ္မတက ဖိတ်ကြားရမှာဖြစ်ပြီး ဒီနိုင်ငံတွေရဲ့ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ သို့မဟုတ် အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအကဲက  ကိုယ်စားပြု ပါဝင်ရမှာပါ။ အဖွဲ့ဝင်တဦးချင်းစီရဲ့ သက်တမ်းဟာ ၃ နှစ်ထက် မပိုစေရဘူး လို့လည်း ပဋိညာဉ်မှာ ဆိုထားပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ပဋိညာဉ်စာတမ်း စတင်အသက်ဝင်တဲ့ ပထမတနှစ်အတွင်းမှာ ငြိမ်းချမ်းရေးဘုတ်အဖွဲ့ကို အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁ ဘီလျံ ထက်မနည်း ငွေသားထည့်ဝင်ထားတဲ့ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတွေအတွက်တော့ အဆိုပါ ၃ နှစ်သက်တမ်း ကန့်သတ်ချက်ဟာ အကျုံးမဝင်ပါဘူး။

နိုင်ငံတခု ဒါမှမဟုတ် မိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းက ကိုယ့်သဘောဆန္ဒအလျောက် ထည့်ဝင်တာမျိုးကလွဲရင် အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ဖို့အတွက် မဖြစ်မနေ ထည့်ဝင်ရမယ့် ငွေကြေးတာဝန်မျိုး မရှိဘူးလို့ အမေရိကန်အရာရှိတဦးရဲ့ ပြောကြားချက်အရ သိရပါတယ်။

ဘုတ်အဖွဲ့ဟာ နှစ်ပတ်လည် အစည်းအဝေးတွေ ကျင်းပမှာဖြစ်ပြီး ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကို အများစုဆန္ဒနဲ့ ချမှတ်မှာပါ။ မဲအရေအတွက် တူနေရင်တော့ ဥက္ကဋ္ဌက ဆုံးဖြတ်မယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

အမှုဆောင်ဘုတ်အဖွဲ့မှာ ဘယ်သူတွေပါလဲ

အမှုဆောင်ဘုတ်အဖွဲ့ကိုလည်း ထရမ့်ကပဲ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်မှာဖြစ်ပြီး အဖွဲ့ဝင် ၇ ဦး ပါဝင်ပါမယ်။ သူတို့ကတော့ မာကိုရူဘီယို (အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး)၊ စတိဗ်ဝစ်ကော့ဖ် (ထရမ့်ရဲ့ အထူးညှိနှိုင်းရေးမှူး)၊ ဂျရက်ကွတ်ရှနာ (ထရမ့်ရဲ့ သားမက်)၊ တိုနီဘလဲ (ဗြိတိန်ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း)၊ မာ့ခ် ရိုဝမ် (အမေရိကန် ဘီလီယံနာ ငွေကြေးရှင်)၊ အာဂျေးဘန်ဂါ (ကမ္ဘာ့ဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ) နဲ့ ရောဘတ် ဂါဘရီယယ် (အမျိုးသားလုံခြုံရေးကောင်စီမှ ထရမ့်ရဲ့ သစ္စာရှိလက်ထောက်) တို့ ဖြစ်ပါတယ်။

ဘယ်နိုင်ငံတွေကို ဖိတ်ထားသလဲ

အမေရိကန်ရဲ့ ရင်းနှီးတဲ့ မဟာမိတ်တွေရော ပြိုင်ဘက်တွေပါ အပါအဝင် ဒါဇင်နဲ့ချီတဲ့ နိုင်ငံခေါင်းဆောင်တွေဟာ ဖိတ်ကြားစာ ရရှိထားတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ တရုတ်နိုင်ငံကို ဖိတ်ကြားထားသလို ရုရှားက ယူကရိန်းကို ကျူးကျော်နေပေမဲ့လည်း ရုရှားသမ္မတ ဗလာဒီမာပူတင်နဲ့ ယူကရိန်းသမ္မတ ဗိုလိုဒီမာ ဇလန်းစကီး တို့ကိုလည်း ဒီဘုတ်အဖွဲ့ထဲ ပါဝင်ဖို့ ဖိတ်ထားပါတယ်။

ချက်ချင်းပါဝင်မယ်လို့ ပြောတဲ့ အစိုးရတွေလည်း အများအပြား ရှိပါတယ်။ ဥရောပသမဂ္ဂမှာ ထရမ့်ကို အင်တိုက်အားတိုက် ထောက်ခံသူဖြစ်တဲ့ ဟန်ဂေရီဝန်ကြီးချုပ် ဗစ်တာအော်ဘန် ပါဝင်သလို အမေရိကန်ရဲ့ အနီးကပ်မဟာမိတ် ယူအေအီးလည်း ပါဝင်ပါတယ်။

ကနေဒါကတော့ ပါဝင်မှာဖြစ်ပေမဲ့ အမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ဖို့ ဒေါ်လာ ၁ ဘီလျံ ပေးဆောင်ဖို့ကိုတော့ အတိအလင်း ငြင်းဆိုထားပါတယ်။

ဘယ်သူတွေ မပါဘူးလဲ

အမေရိကန်ရဲ့ ကာလရှည်မဟာမိတ် ပြင်သစ်ကတော့ ပါဝင်မှာမဟုတ်ကြောင်း အရိပ်အယောင်ပြထားပါတယ်။ ထရမ့်ကတော့ ပြင်သစ်ဝိုင်တွေအပေါ် အခွန်အဆမတန် ကောက်ခံမယ်လို့ ချက်ချင်းဆိုသလိုပဲ ခြိမ်းခြောက်ထားပါပြီ။

ယူကရိန်းသမ္မတ ဇလန်းစကီးကလည်း ရုရှားနဲ့အတူတူ ကောင်စီတခုထဲမှာ ရှိနေဖို့ဆိုတာ တော်တော်ခက်ခဲမှာ ဖြစ်သလို ဒါအတွက် သံတမန်တွေ ညှိနှိုင်းနေတယ်လို့ ပြောပါတယ်။

ဗြိတိန်ကလည်း အလားတူ သဘောထားမျိုးရှိပြီး ပူတင်ကို ဖိတ်ကြားထားတဲ့အပေါ် စိုးရိမ်မိကြောင်း လေသံပစ်ထားပါတယ်။

“ ပူတင်ဟာ ယူကရိန်းအပေါ် တရားမဝင်စစ်ပွဲ ဆင်နွှဲနေတဲ့ ကျူးကျော်သူဖြစ်ပြီး သူဟာ ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် လေးလေးစားစား မရှိဘူးဆိုတာကို အကြိမ်ကြိမ် ပြသခဲ့ပြီးဖြစ်တယ်” လို့ ဗြိတိန်အစိုးရ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ တဦးက ပြောပါတယ်။

နိုင်ငံ ၃ နိုင်ငံက ပါဝင်ဖို့ သဘောတူညီချက် ဖော်ပြပြီးချိန်မှာ ဒီဘုတ်အဖွဲ့ စတင်အသက်ဝင်မယ်လို့ ပဋိညာဉ်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

ရာဗီချန်ဒရာကူးမား

What is Trump’s ‘Board of Peace’?, AFP ကို ဆီလျော်အောင် ဘာသာပြန်ပါတယ်။ မူရင်းဓာတ်ပုံ – Bloomberg