HRW ရဲ့ Report ဟာ ဘာသာရေး သဟဇာတဖြစ်မှုတွေအပေါ် မနာလို မရှုစိမ့်လို့ ဦးခိုင်သုခ တုန့်ပြန်

အာရက္ခတိုင်းမ်စ် (၂၀ မေ ၂၀၂၆)

ရက္ခိုင်ပြည်၊ ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်မှာ အာရက္ခတပ်တော် ရဲ့ သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် ကလေးငယ်အပါအဝင် မွတ်ဆလင် ၁၇၀ ဦး သေဆုံးခဲ့ရတယ်လို့ Human Rights Watch (HRW) က မေလ ၁၈ ရက်မှာ အစီရင်ခံစာ ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။

အဆိုပါ ထုတ်ပြန်ချက်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး အာရက္ခတပ်တော်ရဲ့ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဦးခိုင်သုခက ရက္ခိုင်ပြည်တွင် ဘာသာရေး သဟဇာတဖြစ်မှုတွေအပေါ် မနာလို မရှုစိမ့် လို့ ထုတ်ပြန်တာဖြစ်တယ်လို့ တုန့်ပြန် ပြောဆိုလိုက်ပါတယ်။

“မကြာခင်က ထုတ်ပြန်လိုက်တဲ့ HRW ရဲ့ Report နဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့ ကျနော်တို့အနေနဲ့ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကန့်ကွက် ရှုတ်ချပါတယ်။ ဒါဟာ အခြေမမြစ်မရှိ လုပ်ကြံဖန်တီး မတရား စွပ်စွဲ ရေးသားထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဓိကကတော့ အာရက္ခပြည်သူ့တော်လှန်ရေးအစိုးရရဲ့ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုကြောင့် အာရက္ခဒေသထဲမှာ တည်ငြိမ်လာတဲ့ လူမျိုးရေး၊ ဘာသာရေး သဟဇာတဖြစ်မှုတွေအပေါ်မှာ မနာလို မရှုစိမ့်ဖြစ်နေတဲ့ လူပုဂ္ဂိုလ်နဲ့ အဖွဲအစည်းတချို့က လူမျိုးရေး ဘာသာရေး အမုန်းတရားတွေ တိုးပွားလာအောင်၊ ပဋိပက္ခတွေ ဖြစ်လာအောင် ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိနဲ့ ကြံစည် လုပ်ဆောင်နေကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ အေးချမ်းစွာ နေထိုင်နေကြတဲ့ မူဆလင် အသိုင်းအဝိုင်းအပေါ်မှာ မယုံကြည်မှုတွေ ဖြစ်စေနိုင်သလို ကျနော်တို့ ULA/AA က ကြိုးပမ်း တည်ဆောက်နေတဲ့ လူမျိုးပေါင်းစုံ ချစ်ကြည်ရေး၊ အပြန်အလှန် လေးစား အသိအမှတ်ပြုရေး အပေါ်မှာလဲ များစွာ အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေပါတယ်” လို့ ဦးခိုင်သုခက အာရက္ခတိုင်းမ်စ်ကို ပြောပါတယ်။

ထန်းရှောက်ခံဖြစ်စဉ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး သတင်းသမားတွေကို ခေါ်ယူပြီး အထောက်အထား အခိုင်အမာနဲ့ အကြိမ်ကြိမ် ရှင်းပြပြီးပါပြီလို့လည်း ဦးခိုင်သုခက ဆိုပါတယ်။

“သူတို့ မတရား လုပ်ကြံ စွပ်စွဲ ရေးသားနေကြတဲ့ ထန်းယှောက်ခံ ရွာသားတွေ စစ်ပွဲအတွင်း အသတ်ခံရတယ်ဆိုတဲ့ကိစ္စနဲ့ပတ်သက်ပြီးတော့လဲ ကျနော်တို့ ဒီလို ဖြစ်စဉ်မျိုး လုံးဝ မရှိခဲ့ပါဘူးဆိုတာကို သတင်းသမားတွေကိုခေါ်ပြီးတော့ အထောက်အထား အခိုင်အမာနဲ့ အကြိမ်ကြိမ် ရှင်းပြခဲ့ပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ ထန်းယှောက်ခံရွာရဲ့ အိမ်ထောင်စု၊ လူဦးရေစာရင်း အတိအကျကို ယခင်က ဘယ်လောက် ရှိခဲ့တယ်၊ အခု ဘယ်လောက် ရှိတယ်၊ ဘယ်နှစ်ယောက် ဘယ်နေ့က ဘယ်ရွာကို ပြောင်းသွားတယ်၊ ဘယ်နှစ်ယောက် ဘယ်နေ့က ပြည်ပ ထွက်ခွာသွားတယ် စသဖြင့် စာရင်းအတိအကျ အခိုင်အမာ မှတ်တမ်းတင်ထားတာ ရှိပါတယ်။ သူတို့ ဖော်ပြ စွပ်စွဲနေတဲ့ အရိုးစုတွေဆိုတာကလဲ တိုက်ပွဲအတွင်းမှာ ကျဆုံးသွားတဲ့ အကြမ်းဖက် စစ်ကောင်စီတပ်သားတွေရဲ့ အရိုးစုတွေဘဲ ဖြစ်ပါတယ်။ တချို့အရိုးစုတွေမှာ စစ်ဝတ်တန်ဆာတွေ၊ ခြေထောက်က စစ်ဖိနပ်၊ ခေါင်းမှာဆောင်းထားတဲ့ ကျည်ကာဦးထုတ်တွေကအစ အထင်းသား ရှိနေပါသေးတယ်။ ဒါကို ပြည်ပရောက် မူဆလင် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူအမည်ခံ အကြံသမားတွေက အရိုးစုတွေအပေါ်မှာ မူဆလင် အမျိုးသမီး အဝတ်အစားတွေတင်ပြီး လုပ်ကြံ ဖန်တီး ဓါတ်ပုံရိုက်ပြီးတော့ နိုင်ငံတကာမှာ ကျနော်တို့ ULA/AA အပေါ်မှာ အထင်အမြင်တွေ လွဲလာအောင် မတရား လုပ်ကြံ စွပ်စွဲ တိုက်ခိုက်နေကြတာသာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို မတရား လုပ်ရပ်မျိုးဟာ တဖက်နဲ့တဖက် အမုန်းတရားတွေ တိုးပွားလာနိုင်တယ်၊ ငြီမ်းချမ်းစွာ အတူယှဉ်တွဲနေထိုင်ရေးကို ထိခိုက်နိုင်တယ်၊ ဒါကြောင့် အေးချမ်းစွာ နေထိုင်လိုတဲ့ မူဆလင် အသိုင်းအဝိုင်းတွေအနေနဲ့လဲ ပြည်ပရောက် မူဆလင် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ အမည်ခံအဖွဲ့တွေနဲ့ အခြေအမြစ်မရှိ လုပ်ကြံ Report ထုတ်နေတဲ့သူတွေကို ဝိုင်းဝန်း ဆန့်ကျင် ကန့်ကွက်ကြဖို့ တိုက်တွန်းလိုပါတယ်” လို့လည်း ဦးခိုင်သုခက အာရက္ခတိုင်းမ်စ်ကို ပြောပါတယ်။

ထန်းရှောက်ခံဖြစ်စဉ်ကို “Skeletons and Skulls Scattered Everywhere – အရိုးစုများနှင့် ဦးခေါင်းခွံများ နေရာအနှံ့ ပြန့်ကြဲနေသည်” ခေါင်းစဉ်နဲ့ ရေးသားထားပြီး ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ကနေ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလအတွင်း မွတ်ဆလင် အမျိုးသား ၃၁ ဦး၊ အမျိုးသမီး ၇ ဦး၊ မိန်းကလေး ၂ ဦး နဲ့ ယောက်ျားလေး ၁ ဦး စုစုပေါင်း ၄၁ ဦးကို တွေ့ဆုံ မေးမြန်းထားတာဖြစ်ပြီး သူတို့အနက် ၃၉ ဦးဟာ အစုအလိုက် အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုရဲ့ မျက်မြင်သက်သေတွေဖြစ်ပြီး လူမှုကွန်ရက်ပေါ်က မှတ်တမ်းဓာတ်ပုံ ရုပ်သံဖိုင်နဲ့ ဂြိုလ်တုဓာတ်ပုံတွေကိုလည်း Human Rights Watch က အတည်ပြု ရေးသား ဖော်ပြထားတာလို့ ဆိုပါတယ်။