မုတ်သုံမောင်
စစ်ပွဲတွေ ဘာကြောင့် ဖြစ်တာလဲ။ ပထမကမ္ဘာစစ်၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်၊ ပြည်တွင်းစစ်၊ စစ်ပွဲတွေမရှိရင် ကမ္ဘာကြီး ပျက်စီးသွားမှာလား။ မပျက်စီးပါဘူး။ စစ်ဖြစ်တာဟာ အာဏာလိုချင်လို့၊ မတရားဖိနှိပ်မှုကို တော်လှန်လိုလို့၊ ကိုလိုနီပြု နယ်ချဲ့ချင်လို့၊ လူမျိုးစုတစ်ခုကို (ဝါ) ဘာသာအယူဝါဒကို တည်ဆောက်လိုလို့၊ လွတ်လပ်စွာ ရပ်တည်လိုလို့ စတဲ့ အရာတွေအပေါ်မှာ အများအားဖြင့် အခြေတည်ကြတာပဲ။ ကမ္ဘာပေါ်မှာ အပြစ်မဲ့ပြည်သူတွေ သတ်ဖြတ်ခံရမှုဟာ ကြောက်ခမန်းလိလိကို ရှိခဲ့ကြတယ်။
စစ်တမ်းတွေရဲ့ ဖော်ပြချက်အရ…….
၁။ ပီရူးနိုင်ငံရဲ့ ထွန်းတောက်လမ်းအဖွဲ့ဟာ ၂၀၀၃ ခုနှစ်အတွင်း လူပေါင်း ခုနစ်သောင်းကျော် သတ်ဖြတ်ခဲ့တယ်လို့ အစီရင်ခံစာတစ်ခုမှာ ဖော်ပြထားတယ်။
၂။ နာဇီဂျာမဏီတွေအနေနဲ့ ဂျူးလူမျိုး ခြောက်သန်းခန့်ကို ဟော်လိုကော့စ်အတွင်း သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး ဂျူးမဟုတ်တဲ့ အခြားလူမျိုးငါးသန်းခန့်ကိုလည်း သတ်ဖြတ်ခဲ့တယ်။ ပိုးလ်လူမျိုးတွေ၊ ဂျစ်ပစီတွေ၊ ရုရှားလူမျိုးတွေ၊ လိင်တူချင်းနှစ်ခြိုက်သူတွေ၊ နိုင်ငံရေးအယူအဆ မတူသူတွေအပြင် မသန်စွမ်းသူတွေကိုလည်း အစီအစဥ်တကျ သတ်ဖြတ်ခဲ့တယ်။
၃။ ဘော့စနီးယားမှာလည်း ဘာသာမတူ၊ လူမျိုးမတူသူတွေကို လူမျိုးရေး ရှင်းလင်းသန့်စင်ခြင်းလို့ အမည်တွင်တဲ့ မျိုးတုန်းသတ်ဖြတ်မှုတွေဟာ လူမျိုးစုတွေ အချင်းချင်းကြားမှာ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး စစ်ပွဲဟာ ၁၉၉၂ ခုနှစ်ကနေ ၁၉၉၅ ထိ ရှည်ကြာခဲ့တယ်။ အုပ်စုလိုက် အဓမ္မပြုကျင့်မှုကို ကျူးလွန်ခဲ့ပြီး စစ်ဖြစ်ပွားတဲ့ သုံးနှစ်အတွင်း လူဦးရေ တစ်သိန်းကျော် သေဆုံးခဲ့ရတယ်။
၄။ ကမ္ဘောဒီးယားမှာ ခမာနီခေါင်းဆောင် ပိုပေါ့ဟာ မိမိတို့ လူမျိုးအချင်းချင်း ပြည်တွင်းစစ်အတွင်း လူပေါင်း နှစ်သန်းခန့် သတ်ခံခဲ့ရတယ်။
၅။ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုရဲ့ ဂျိုးဇက်စတာလင်ဟာ ၁၉၃၂ ခုနှစ်ကနေ ၁၉၃၃ ခုနှစ်အတွင်း ယူကရိန်းလူမျိုး ငါးသန်းခန့်ကို ငတ်မွတ်ခြင်း ဘေးဆိုက်စေခဲ့ပြီး သတ်ဖြတ်ခဲ့တယ်။ စတာလင်က ကြီးမားကျယ်ပြန့်လှတဲ့ အငတ်ဘေးကြီးကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ဖြစ်ပွားစေတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကတော့ ယူကရိန်းဟာ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုတစ်ခုလုံးရဲ့ စပါးကျီ (ဝါ) ရိက္ခာ အဓိက ထုတ်လုပ်ပေးနိုင်တဲ့ ဒေသဖြစ်နေလို့ပဲ။ စတာလင်လက်ထက်မှာ သူ့ကြောင့် သေဆုံးသူဦးရေဟာ ဟစ်တလာ သတ်ဖြတ်ခဲ့တဲ့ လူဦးရေထက် သန်းပေါင်းများစွာ ပိုမိုတယ်လို့ ခန့်မှန်းခဲ့ကြတယ်။ ဒါကြောင့် စတာလင်ကို နှစ်ဆယ်ရာစုအတွင်း ဆိုးရွားတဲ့ သတ်ဖြတ်မှုကို ကျူးလွန်ခဲ့သူလို့ သတ်မှတ်ခဲ့ကြခြင်းပဲ။
၆။ မော်စီတုန်းလက်ထက် အာရှတိုက်မှာ သန်းပေါင်း လေးဆယ်လောက် သေကြေ ပျက်စီးခဲ့ရတယ်။ ဒီအထဲ အမြောက်အမြားဟာ တရုတ်ပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီနဲ့ အမျိုးသားရေးဝါဒီတွေကြား ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ ပြည်တွင်းစစ်အတွင်း သေကြေခဲ့ကြတာပဲ။ အခြားသူတွေကတော့ ၁၉၅၀ ကနေ ၁၉၆၀ အတွင်း ပေါ်ပေါက်ခဲ့တဲ့ ယဥ်ကျေးမှု တော်လှန်ရေးကာလအတွင်း သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရတယ်။ မော်စီတုန်းဟာ တိဗက်ဒေသကို တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ နယ်နိမိတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ချေမှုန်းခဲ့တာကြောင့် တိဗက်ပြည်သူ အမြောက်အမြားလည်း သေဆုံးခဲ့ရတယ်။ တိဗက်ပြည်သူတွေနဲ့ အဓိကရုဏ်းဖြစ်ပြီး တိဗက်ပြည်သူတွေ သိန်းနဲ့ချီ သေဆုံးခဲ့ရတယ်။
နောက်ထပ် စစ်တမ်းတွေမှာ မပါဝင်ဘဲ ကျန်ခဲ့တဲ့ နိုင်ငံတွေ၊ လူမျိုးတွေ ဘယ်လောက်တောင် သေကြေလို့ ရှိဦးမှာလဲ။ လူတွေဟာ စစ်ပွဲရဲ့ မြေစာပင်ဘဝနဲ့ အသက်အိုးအိမ် ဆုံးရှုံးခဲ့ရတယ်။ လူ့အခွင့်အရေး မရှိတဲ့ တိုင်းပြည်မှာ လူဖြစ်ရတာ လူသားတန်ဖိုး ရှိရဲ့လားဆိုတာ စဥ်းစားစရာပဲ။
မတရားမှုတွေ ထွန်းကားနေသမျှ စစ်ပွဲတွေလည်း ထွန်းကားနေမှာဘဲ၊ ဒါဟာ နိယာမဘဲ။ ရက္ခိုင်ပြည်ကို ဘက်ပေါင်းစုံက ဖျက်ဆီးနေတဲ့ စစ်အစိုးရအုပ်စုဟာ အချိန်မရွေး၊ နေရာမရွေး ဗုံးမိုးရွာသွန်းတာကို ကုလသမဂ္ဂက နှာစေးနေတာဟာလည်း စစ်အစိုးရကို မသိမသာ အားပေး အားမြှောက် ပြုနေသလိုပဲ။ ရှုံးနိမ့်ခြင်းဟာ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုအတွက် အခြေခံ အဖြေရှာမှု ဖြစ်လာတယ်။ အရပ်စကားနဲ့ ပြောရရင် သေမှာ မကြောက်လို့ ကိုယ့်တိုင်း ကိုယ့်ပြည်ကိုယ် ပြန်လိုချင်လို့ တိုက်ခိုက်တော်လှန်တာ အဆန်းမဟုတ်ဘူး။ သူတပါး လေ၊ ရေ၊ မြေ၊ သယံဇာတကို ကိုလိုနီပြုကျင့်တာ မဟုတ်ဘူး။ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံ အသီသီးမှာ မျိုးချစ်စိတ်၊ ဇာတိမြေချစ်စိတ် မရှိတဲ့ နိုင်ငံ ရှိလို့လား။ ဒီနေရာမှာ ပြောစရာ တစ်ခုတော့ ရှိလာပြီ။ အာရက္ခတော်လှန်ရေးမှာလည်း ကြီးနိုင် ငယ်ညှဥ်း မလုပ်ကြဖို့ လိုပါတယ်။ ပြည်သူတွေဟာ ဒီဒဏ်ကို ခံရဖန် များလာတဲ့အခါ တပ်တော်ကို အကြည်ညို လျော့နည်းလာတယ်။ လူ့အသက်၊ အိုးအိမ်၊ စည်းစိမ်ဥစ္စာ၊ ဘဝတွေ ရင်းပြီး ရယူ ပိုင်ဆိုင်ထားတဲ့ အနာဂတ် မျှော်လင့်ချက်တွေကို ငဲ့ညှာ ကြည့်သင့်တယ်လို့ ထင်တယ်။
စစ်အုပ်စုရဲ့ အခြေအမြစ်မရှိတဲ့ လုပ်ရပ်တွေကို ကမ္ဘာက ဘာလို့ လက်ပိုက် ကြည့်နေတာလဲ။ ၁၉၄၈ ဒီဇင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့မှာ ကျင်းပတဲ့ ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂညီလာခံမှာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူ့အခွင့်အရေး ကြေညာစာတမ်းကို ထင်သွင်းပြီး နိုင်ငံတိုင်းက သဘောတူ ထောက်ခံခဲ့ကြတယ်။ မတက်ရောက်၊ မထောက်ခံဘဲရှိတဲ့ နိုင်ငံ ၈ နိုင်ငံပဲ ရှိတယ်။ ကြေညာစာတမ်းပါထဲက ဖော်ပြချက်အရ တိုင်းပြည်တိုင်းက မတူကွဲပြားတဲ့ လူသားတွေအပေါ်ဖြစ်စေ တန်းတူညီမျှစွာ အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိစေရမယ်ဆိုတဲ့ အချက်ပဲ။ ဒါပေမယ့် မြန်မာနိုင်ငံမှာ စစ်အစိုးရက လူ့အခွင့်အရေး ကြေညာစာတမ်း ဖြန့်ဝေသူ၊ ဒါမှမဟုတ် ၎င်းကြေညာစာတမ်း တွေ့ရှိသူကို အကြောင်းအမျိုးမျိုးပြကာ ထောင်သွင်း အကျဥ်းချခဲ့တယ်။ ဒီလို လူမဆန်တဲ့ လုပ်ရပ်တွေ ရှိနေသမျှတော့ စစ်ပွဲတွေဟာ အဓွန့်ရှည်နေဦးမှာပဲ။ လွတ်လပ်မှုကို လိုချင်တာ လူ့အခွင့်အရေးပဲ။ ကိုယ့်ရပိုင်ခွင့်ကိုယ် မရသမျှတော့ လူတစ်ဦးချင်းစီသော်လည်းကောင်း၊ လူမှုအဆောက်အအုံ အရသော်လည်းကောင်း ခုခံတွန်းလှန်နေကြမှာ ခေတ်အဆက်ဆက် တည်ရှိနေအုံးမှာပဲ။
နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအဝိုင်းက ရက္ခိုင်လူမှုဘဝကို ဥပေက္ခာ ပြုမှုသည် အလွန်တရာ အရုပ်ဆိုးလွန်းသည်။ စစ်အုပ်စုရဲ့ လူမဆန် ရက်စက် ကြမ်းကြုတ်မှုကို အရေးယူ ဆောင်ရွက်ခြင်းက ပို၍ပင် လူ့အခွင့်အရေးနဲ့ မကိုက်ညီ။ ဒီနေရာမှာ စဥ်းစားမိတာက လူ့အခွင့်အရေး ကြေညာစာတမ်း ရေးဆွဲသူတွေကိုယ်တိုင်က လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်နေသလိုပဲလားလို့။ လူ့အခွင့်အရေးကို ဆန့်ကျင်တဲ့ အဖွဲ့အစည်းဟာ လူသားဖြစ်တည်မှုကို ဆန့်ကျင်တာပဲ။
ရက္ခိုင်တွေဟာ ဘယ်တော့မှ ကိုယ့်အိပ်မက်ကို အပျက်အစီး မခံဘူး။ ရက္ခိုင်ဘဝ ရှိနေသမျှ ရက္ခိုင်တို့အိပ်မက်၊ ရက္ခိုင်တို့ ဆက်လက် တည်ရှိဖို့ စုပေါင်းညီညာ ဆောင်ရွက်သင့်တယ်လို့ ယူဆပါတယ်။ အာဏာရှင်စနစ်ကို လိုလားသူ ဒီကမ္ဘာမှာ ဘယ်လူမျိုးမှ မရှိဘူး။ စစ်ပွဲ ပေါ်ပေါက်လာတာဟာ အာဏာရှင်စစ်တပ်တွေရဲ့ ဖိနှိပ် ညှဥ်းပန်းမှုကြောင့်ပဲဆိုတာ၂၁ ရာစုအတွင်း မွေးဖွားလာတဲ့ လူသားတိုင်း သိကြမှာပါပဲ။ ရက္ခိုင်ဆိုတာ သမိုင်းရှိသလို၊ ဇာတိမာန်စိတ်လေ့ ရှိတယ်။ လူတွေ၊ ပညာတတ်အုပ်စုတွေ ပြောတဲ့ လူ့အခွင့်အရေးသမားတွေဟာ ရက္ခိုင်စစ်ဘေးရှောင်တွေရဲ့ ရင်ထဲမှာ၊ ဘဝမှာ၊ ကိုယ်ချင်းစာနာ ကြည့်နိုင်မယ်ဆိုရင် ကမ္ဘာကြီးလည်း အေးချမ်းပြီး လူ့တန်ဖိုး၊ လူ့ဂုဏ်သိက္ခာ တင့်တယ်တဲ့ လူသားဖြစ်တည်မှုကို အားလုံး ပိုင်ဆိုင်နိုင်မှာပါ။