အာရက္ခတိုင်းမ်စ် (၂၁ ဧပြီ ၂၀၂၆)
အပစ်ရပ် လက်မှတ်ရေးထိုးထားတဲ့ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေအပြင် လက်မှတ်မထိုးထားရသေးတဲ့ အဖွဲ့တွေအနေနဲ့ PDF တို့ကို ဧပြီလ ၂၀ ရက်မှစတင်ကာ ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက် နောက်ဆုံးထားပြီး ရက်ပေါင်း ၁၀၀ အတွင်း ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးကြဖို့ သမ္မတရာထူး ယူထားတဲ့ စစ်ခေါင်းဆောင်ဟောင်းက ဖိတ်ခေါ်လိုက်ပါတယ်။
မင်းအောင်လှိုင်က စစ်တပ်ခန့် အစိုးရအဖွဲ့ဝင်တွေနဲ့ ဧပြီလ ၂ဝရက်က ပထမဆုံးအကြိမ် အစည်းအဝေးမှာ ရက်ပေါင်း ၁ဝဝ အတွင်း ဆောင်ရွက်သွားမယ့် ကိစ္စတွေကို ဆွေးနွေးရင်း ထည့်သွင်း ဖိတ်ခေါ် ပြောကြားခဲ့တာပါ။
စစ်အုပ်စုကလုပ်တဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး ဖြစ်တာကြောင့် ရက် ၁၀၀ မပြောနဲ့ အနှစ် ၁၀၀ တောင် မပြီးဘူးလို့ တရုတ်-မြန်မာအရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ဒေါက်တာလှကျော်ဇောက အာရက္ခတိုင်းမ်စ်ကို ပြောပါတယ်။
“ကျမကတော့ အတည်မယူဘူးလေ။ သူကြေညာတဲ့ သတင်းစာ အခုမနက်ပဲ သတင်းစာတခုမှာ တွေ့လိုက်တာ ကြေးမုံမှာ။ မဲမသမာမှုကို နိုင်ငံရေးနည်းနဲ့ မဖြေရှင်းဘဲ လက်နက်ကိုင် ဖြေရှင်းလို့ ဒီပြဿနာတွေ ပေါ်လာတယ်။ အဓိက တရားခံက သူတို့လေ။ အဲဒီတော့ ဘယ်လိုမှ ဖြေရှင်းလို့ မရဘူး။ ရက် ၁၀၀ အတွင်းမပြောနဲ့ သူတို့ ဖြေရှင်းလို့ကတော့ အနှစ် ၁၀၀ တောင် မပြီးဘူး။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ သူတို့မှာ အခြေခံစိတ်ကိုက ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေးရဖို့၊ တိုင်းပြည်ကြီးတည်ငြိမ်ဖို့၊ တိုင်းပြည်ကြီးတိုးတက်ဖို့အတွက် စေတနာ တပြားမှ မရှိဘူး။ ဒါကြောင့် ကျမတို့ အယုံအကြည် မရှိဘူး။ ဒီ ပြည်တွင်းစစ်ကြီးက ဒီစစ်မီးဟာ စစ်တပ်အတွက် တနေ့ကို ရွှေဥတလုံး ဥပေးတဲ့ ဘဲငန်းကြီးလို ဖြစ်နေတာ။ ဒါကြောင့် ဒီစစ်ကိုရပ်ဖို့ သူတို့ မစဉ်းစားဘူး။ အဲဒီတော့ သူတို့ ဆက်တိုက်မှာ။ ဒီတပ် ပြုတ်မှပဲ ပြီးမှာ။ ရက် ၁၀၀ မကလို့ ရက် ၁၀၀၀ လို့ပဲပြောပြော ကျမတို့တော့ ဘာမှ စိတ်မဝင်စားဘူး” လို့ သူက ပြောပါတယ်။
ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးရာမှာ မဖြစ်နိုင်တာတွေ မတောင်းဆိုကြဖို့နဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးကို ဦးမတည်ဘဲ အဖွဲ့အစည်း တည်တံ့ဖို့အတွက်ပဲ လုပ်နေတယ်ဆိုရင် သူ့အနေနဲ့ လုပ်သင့်လုပ်ထိုက်တာတွေ ဆက်လုပ်သွားမယ်လို့ သမ္မတရာထူး ယူထားတဲ့ စစ်ခေါင်းဆောင်ဟောင်းက သတိပေးခဲ့ပါတယ်။
စစ်တပ် အာဏာမသိမ်းခင်က အပစ်ရပ် လက်မှတ်ထိုးထားပေမဲ့ အာဏာသိမ်းလိုက်တဲ့နောက် စစ်အာဏာရှင်ကို ဆန့်ကျင်တော်လှန်နေတဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေထဲက ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး KNU၊ ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး CNF နဲ့ မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး ABSDF တို့ကိုလည်း ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးဖို့ ဖိတ်ခေါ်တယ်လို့လည်း သူက ပြောပါတယ်။
မင်းအောင်လှိုင်ဟာ အခုလိုလုပ်တာက တိုင်းပြည်ကို စေတနာရှိလို့မဟုတ်ဘဲ သူ့ အသက်ရှူပေါက်အတွက် လုပ်တာဖြစ်တယ်လို့ တရုတ်-မြန်မာအရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ဒေါက်တာလှကျော်ဇောက အာရက္ခတိုင်းမ်စ်ကို ပြောပါတယ်။
“ဟို နဝတတို့ နအဖတို့ ခေတ်တွေမှာလည်း ဒီလိုပဲ ဖြစ်ခဲ့တာပဲလေ။ အမြဲတမ်း NCA တို့ ဘာတို့ အမြဲ ခေါ်နေတာပဲလေ။ ဘယ်တုန်းကမှ ဘာမှ ဖြစ်ခဲ့တာမှမဟုတ်ဘဲ။ ဟိုး မဆလခေတ်ကတည်း ခများတို့ မွေးတောင်မွေးဦးမှာ မဟုတ်ဘူး။ အဲဒီကတည်းက ၁၉၆၃ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးနဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး ခေါ်တယ် ဆိုပြီးတော့ အကုန်ခေါ်တင်ပြီး ဆွေးနွေးခဲ့သေးတာပဲ ဖြစ်မှမဖြစ်ပဲ။ ဒီစစ်တပ်မှာနော်။ ဒီစစ်အာဏာရှင်စနစ်မှာ အခြေခံကိုက ပြည်တွင်းစစ်မီးကို တငွေ့ငွေ့ ဆက်လောင်ဖို့ပဲ စေတနာရှိတယ်။ ဒီတိုင်းပြည်ကို ဖွံ့ဖြိုးဖို့၊ တိုးတက်ဖို့၊ တည်ငြိမ်ဖို့ တစက်မှ စေတနာမရှိဘူး။ ဒါဖြင့် ဘာလို့ မင်းအောင်လှိုင်က ဒါလုပ်လဲဆို သူ့အသက်ရှူပေါက်ပဲလေ။ ဟိုတုန်းကလည်း ဗိုလ်နေဝင်းလည်း သူ့အသက်ရှူပေါက်အတွက် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး၊ ငြိမ်းချမ်းရေးခေါ်ခဲ့တာ ဗိုလ်သန်းရွှေလည်း ဒီလိုပဲ လုပ်ခဲ့တာ။ ဗိုလ်ခင်ညွန့်တို့လည်း။ ဒီလမ်းနဲ့ သူတို့လုပ်တာ။ သူတို့ရဲ့ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်က သူတို့ စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို ဆက်လက် အသက်ဆက်ရေးအတွက်ပဲ စဉ်းစားတာ။ အဲဒီတော့ လာလိမ့်မယ် တချို့ ၄၊ ၅၊ ၁၀ ယောက်လောက်ပဲရှိတဲ့ လူလေးတွေ လာပြီးတော့ ဘယ်သူလာတယ်၊ ဘယ်ဝါလာတယ်။ တောက်လျှောက် သူတို့ လုပ်လာတာပဲ။ ဒါပေမယ့် အခုလက်နက်ကိုင် နာမည်ကြီးတွေကတော့ သွားလည်း သတိထားပြီး သွားကြမှာပဲ။ ဘယ်သူမှ သိပ်ပြီးတော့ စိတ်မဝင်စားပါဘူး” လို့ သူက ပြောပါတယ်။
တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေဘက်မှာ ကချင်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့ (KIO)၊ ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU)၊ ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး (CNF)၊ ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ (KNPP) တို့နဲ့ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ NUG တို့ ပူးပေါင်းပြီး ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေးဦးဆောင် ကောင်စီ (SCEF)ကို ပြီးခဲ့တဲ့ မတ်လ ၃ဝ ရက်နေ့က ဖွဲ့စည်းထားပါတယ်။