အာရက္ခတိုင်းမ်စ် (ဆောင်းပါး)
စိုက်ပျိုးမြေ တနည်းအားဖြင့် မြေဆီလွှာက အစားထိုးမရတဲ့ သဘာဝအရင်းအမြစ်ဖြစ်ပြီး သီးနှံပင်တွေ ရှင်သန်ပေါက်ရောက်နိုင်တဲ့ သစ်ဆွေးဓာတ်နဲ့ ရေပေါက်လေပေါက်တို့နဲ့ အချိုးကျ ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ အပေါ်ယံအလွှာတခု ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် စိုက်ပျိုးမြေတွေကို ထိန်းသိမ်းတာက သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိန်းသိမ်းရုံသာမက သက်ရှိဘဝတွေကို ကယ်တင်တာ ဖြစ်တယ်လို့ တင်စား ပြောဆိုကြပါတယ်။
လက်ရှိကာလမှာတော့ စိုက်ပျိုးမြေတွေဟာ အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ပျက်စီးနေပြီး အဲဒါကို အဓိကအားဖြင့် မြေယာကို ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးနေတဲ့ တောင်သူတွေနဲ့ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်တဲ့ အသင်းအဖွဲ့တွေအနေနဲ့ မြေဆီလွှာပျက်စီးခြင်းဆိုတာကို သိရှိနားလည်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
စိုက်ပျိုးမြေ ပျက်စီးတယ်ဆိုတာ ၂ မျိုးရှိပြီးတော့ လုံးဝ စိုက်ပျိုးလို့မရအောင် ပျက်စီးတာနဲ့ စိုက်ပျိုးလို့ရပေမယ့် အထွက်နှုန်း လျော့ကျတဲ့အပိုင်းဆိုပြီး ဖြစ်ပါတယ်။
ပြောရမယ်ဆိုရင် သဘာဝအတိုင်း ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ စိုက်ပျိုးမြေ ပျက်စီးတာနဲ့ လူတို့ရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေဖြစ်တဲ့ မြို့ပြများချဲ့ထွင်တာ၊ သစ်တောခုတ်တာ၊ ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးတာ၊ ဓာတ်မြေဩဇာ အလွန်အကျွံ သုံးစွဲတာတွေကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ အရှိန်ပြင်း စိုက်ပျိုးမြေ မြေဆီလွှာ ပျက်စီးတာ ဖြစ်ပါတယ်။
အဲဒီနောက်မှာတော့ စိုက်ပျိုးထားတဲ့ သီးနှံတွေဟာ လူတွေ စားသုံးဖို့အတွက် မသင့်လျော်တာ၊ ကျန်းမာရေးနဲ့ မညီညွတ်တဲ့အပိုင်းကလည်း ရှိပါသေးတယ်။
ဥပမာ ပြီးခဲ့တဲ့ လပိုင်းမှာ တရုတ်နိုင်ငံကို တင်ပို့လိုက်တဲ့ ပဲတီစိမ်းတွေဟာ ဓာတ်မြေဩဇာအကြွင်းအကျန် ရှိနေတာကြောင့် စားသုံးဖို့ မသင့်ဘူးဆိုပြီး တရုတ်က ပြန်လွှတ်လိုက်တဲ့ ဖြစ်စဥ်မျိုးတွေလည်း ရှိခဲ့ပါတယ်။
ပြည်တွင်းက စိုက်ပျိုးမြေတွေဟာ အထွက်နှုန်း တိုးစေဖို့ တနှစ်ထက်တနှစ် ဓာတ်မြေဩဇာတွေကို အလွန်အကျွံ သုံးခဲ့ကြတာကြောင့် ပျက်စီးနေတာ ဖြစ်တယ်လို့ မြန်မာနိုင်ငံ သစ်သီးဝလံနှင့် ပန်းမံအသင်း ဗဟိုကော်မတီဝင် ဦးချစ်မြက ပြောပါတယ်။
“ မြေကြီးမှာ ဓာတုမြေဩဇာကို လက်ခံနိုင်တဲ့ limit ရှိတယ်။ အဲဒီ limit ကျော်သွားလို့ရှိရင် အဲဒီမြေကြီးထဲကို မြေဩဇာ ဘယ်လောက်ထည့်ထည့် မဝင်တော့ဘူး။ မနှစ်က တင်း ၈၀ ထွက်တယ် ဒီနှစ် တင်း ၈၀ လိုချင်ရင် မနှစ်က မြေဩဇာ ၂ အိတ်ထည့်ရင် ဒီနှစ် ၂ အိတ်ခွဲထည့်ရတယ် နောက်နှစ်ကျရင် ၃ အိတ် ထည့်ရတယ်။ ဒါပေမယ့် သတ်မှတ်တဲ့ limit ကို ရောက်သွားရင် မြေဩဇာ ဘယ်လောက်ထည့်ထည့် မတိုးတော့ဘူး။ ဆုတ်ယုတ်မယ့် အခြေအနေသာ ဖြစ်တယ်။ အဲဒီမြေကို ဖျက်တာက စိုက်ပျိုးရေးဗဟုသုတပညာ နည်းပါးသော တောင်သူက မိမိမြေကြီးကို မိမိဖျက်တာ။ ဘာနဲ့ဖျက်သလဲ ဓာတုမြေဩဇာနဲ့ ဖျက်တာ” လို့ ပြောပါတယ်။
ဒီလိုပျက်စီးနေတာတွေဟာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီးနောက်မှာ ပိုပြီးတော့ ပျက်စီးလာနေပြီး စိုက်ပျိုး ထွက်ရှိမှုနှုန်းတွေလည်း လျော့ကျလာတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ယူရီးယားပါတဲ့ ဓာတ်မြေဩဇာတွေဟာ ပေါက်ကွဲစေတတ်တဲ့ ယမ်းပါဝင်တာကြောင့် ပြည်တွင်းကို တင်သွင်းခွင့် ပိတ်ထားလိုက်ပါတယ်။ တောင်သူတွေဟာ မြေဆီလွှာ ပျက်စီးမှုကို ထိန်းသိမ်းပေးတဲ့ ယူရီးယားပါတဲ့ ဓာတ်မြေဩဇာကို အသုံးပြုခွင့် မရခဲ့ကြဘူးလို့ သိရပါတယ်။
အဲဒီဟာရဲ့ အကျိုးဆက်ကြောင့် တောင်သူတွေ စိုက်ပျိုးတဲ့ သီးနှံတွေဟာ တနှစ်ထက်တနှစ် အထွက်နှုန်းတွေ လျော့ကျလာနေပြီး ယူရီးယားဓာတ်မြေဩဇာကို အသုံးမပြုရတာကြောင့် စိုက်ပျိုးမြေတွေ ပိုပိုပြီး ပျက်လာတာ ဖြစ်တယ်လို့ စိုက်ပျိုးရေး ပညာရှင်တဦးက ထောက်ပြထားပါတယ်။
“ ၂၀၂၁ ဟိုဘက်နဲ့ ဒီဘက်ကို ပြန်ပြီးချိန်ထိုးကြည့်မယ်ဆိုရင်တော့ ၂၀၂၁ ဒီဘက်မှာက ယူရီးယားမြေဩဇာကို ဝယ်ရခက်သွားတယ်။ ယူရီးယားဟာ အမိုးနီးယားလို ပေါက်ကွဲစေနိုင်တဲ့ အရာတွေကို ထုတ်လုပ်လို့ရလို့ သယ်ယူပို့ဆောင်ခွင့် မပေးဘူးဆိုတဲ့အခါကျတော့ တောင်သူတွေအနေနဲ့ သယ်ယူပို့ဆောင်ဖို့ ခက်ခဲတယ်။ ဒါကြောင့် ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်းမှာ ယူရီးယားမြေဩဇာ အသုံးပြုမှု နည်းလာတယ်။ နည်းတော့ အသုံးမပြုလို့ ပိုပျက်နေတဲ့မြေက အထွက်နှုန်းလျော့သွားတာလည်း ဖြစ်တယ်။ သို့မဟုတ် အော်ဂဲနစ်မြေဩဇာ၊ သဘာဝ မြေဩဇာကို မသုံးလို့ အထွက်နှုန်း လျော့သွားတာလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်” လို့ ပြောပါတယ်။
သီးနှံစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှု တိုးတက်ဖို့အတွက် မြေဆီလွှာထိန်းသိမ်းဖို့နဲ့ သဘာဝ သယံဇာတအရင်းအမြစ်တွေကို ထိန်းသိမ်းရမယ့် နည်းလမ်းတွေကိုလည်း သိရှိထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
၂၀၁၉ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာအဖွဲ့ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရ မြေဆီလွှာ ၁ လက်မဖြစ်ပေါ်လာဖို့အတွက် နှစ်ပေါင်း ၁၀၀၀ ကျော်နဲ့အထက် ကြာမြင့်နိုင်ပြီး တောင်သူတွေ ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးနိုင်တဲ့ အပေါ်ယံမြေသား ၆ လက်မ ဖြစ်ပေါ်ဖို့အတွက် နှစ်ပေါင်း ၁၀၀၀၀ ကျော် ကြာမြင့်နိုင်တယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။
လက်ရှိကာလမှာ စိုက်ပျိုးမြေ မြေဆီလွှာကို ပြန်လည်ပြုပြင်ဖို့အတွက် တောင်သူအသင်းအဖွဲ့တချို့က လုပ်ဆောင်နေကြတာ ရှိပေမယ့်လည်း တောင်သူတွေအနေနဲ့ မိမိတို့ရဲ့ စိုက်ပျိုးမြေတွေ ပျက်စီးရတယ်ဆိုတာ မိမိကြောင့်ဆိုတာကိုလည်း နားလည်ဖို့ လိုပါတယ်။
စိုက်ပျိုးမြေကို ပြန်လည်ပြုပြင်ရာမှာ တောင်သူတွေအနေနဲ့ စိုက်နေတဲ့ သီးနှံတမျိုးတည်းကို မဟုတ်ဘဲ ပဲအနွယ်ဝင်သီးနှံပင် ဒါမှမဟုတ် သစ်ဆွေးမြေဩဇာ ပြန်လုပ်လို့ရတဲ့ မလေးရှားပိတောက်လို သစ်ပင်တွေကို စိုက်ပျိုးပြီး မြေဩဇာအဖြစ် ပြန်သုံးပြီး နှစ်စဥ် စိုက်ပျိုးမြေကို ပြုပြင်သွားလို့လည်း ရပါတယ်။
“ သဘာဝမြေဩဇာ၊ အော်ဂဲနစ်မြေဩဇာ ၂ မျိုးကို ရောပြီးတော့ပဲဖြစ်ဖြစ် ၁ မျိုးပဲ သုံးပြီးတော့ပဲဖြစ်ဖြစ် ပြန်လည်အသုံးပြုပြီးတော့ မြေကို ပြန်ပြင်လို့ရတယ်။ နှစ်စဥ်နှစ်စဥ် ဒီမြေဩဇာတွေ ပြောင်းထည့်ရင်းနဲ့ မြေကြီးက ပြန်ကောင်းလာတာ။ နောက်တခုကကျတော့ သစ်ပင်စိုက်တဲ့နည်း၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက် စိုက်တဲ့နည်းနဲ့ပဲ ပြင်လို့ရတယ်။ လေထဲက နိုက်ထရိုဂျင်ကို သဘာဝအတိုင်း စုပ်ယူပြီးတော့ သစ်ပင်တွေဆီကို အဲဒီသစ်ပင်က ပဲအနွယ်တွေ ပြီးတော့ သစ်ပင်ထဲမှာဆိုရင် မလေးရှားပိတောက်ပေါ့ အဲဒီအပင်တွေရှိတယ်။ တောင်သူကတော့ နှစ်စဥ် ပိုက်ဆံရဖို့ဆိုရင် သီးနှံပင်ပဲ စိုက်ရမှာလေ။ ပဲစိုက်ပြီး ပင်မသီးနှံကို စိုက်၊ ပဲပြန်စိုက်၊ ပဲနွယ်တဲ့အပင်ကို စိုက်ပြီး ၁၅ ရက်လောက်မှာ အဲဒီအပင်ကိုပါ ရောပြီး လယ်ထွန်လိုက်။ သစ်ဆွေးမြေဩဇာ အလှည့်ကျစိုက်ပျိုးပြီး မြေကို ပြင်တဲ့နည်းပေါ့” လို့ ဦးချစ်မြက ပြောပါတယ်။
နောက်ထပ်ပြီး စိုက်ပျိုးမြေကို ပြန်လည်ပြုပြင်တဲ့နည်းကတော့ စိုက်ပျိုးမြေကို အချိုးကျခွဲပြီး ငါးကန်၊ ကြက်မွေးမြူရေး၊ တခြားသော တိရိစ္ဆာန်မွေးမြူရေးနဲ့ ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ စပါးနဲ့ ငှက်ပျောစိုက်ပျိုးရေးတွေကို ရောနှောစိုက်ပျိုးတဲ့ educate farming စနစ်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီစနစ်ဟာ ထိုင်းနိုင်ငံမှာ တောင်သူတော်တော်များများ ကျင့်သုံးနေပြီး ဟင်းသီးဟင်းရွက်ကို မွေးမြူထားတဲ့ ငါးနဲ့ ကြက်စာအဖြစ် အသုံးပြုပြီး ငါးနဲ့ ကြက်ကနေတဆင့် ရတဲ့ထုတ်ကုန်ကို စိုက်ပျိုးမြေတွေမှာ သဘာဝမြေဩဇာအဖြစ် ပြန်လည်အသုံးပြုကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီလိုလုပ်ခြင်းအားဖြင့် ဓာတ်မြေဩဇာ ဝယ်ယူရာမှာ အသုံးပြုရတဲ့ စိုက်ပျိုးစရိတ်ချေးငွေတွေကို ကာမိတဲ့အပြင် စိုက်ပျိုးမြေကိုလည်း ပြန်လည်ပြုပြင်နိုင်တဲ့ တောင်သူတွေကိုယ်တိုင် လုပ်ဆောင်လို့ရတဲ့ နည်းလမ်းတခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။
