အာရက္ခတိုင်းမ်စ် (၅ ဧပြီ ၂၀၂၆)
ရက္ခိုင်ပြည် မြောက်ဦးမြို့တွင် ပျောက်ဆုံးနေတဲ့ သမိုင်းဝင် ယတြာခေါင်းလောင်းကို ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၄ ရက်၊ မနက်အစောပိုင်းမှာ မဟာမုနိဘုရားကုန်းတော်ရဲ့ အနောက်ဘက် မဟာမုနိဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းထဲက မြေအနက် ၈ပေကျော်ရှိ တနေရာမှာ တူးဖော်တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။
အဆိုပါ ယတြာခေါင်းလောင်းကြီးကို ထိန်းသိမ်းလာတဲ့ ဦးထွန်းအောင်ကို “ ရက္ခိုင့်အမျိုးသား သစ္စာစောင့်သိမှု စံပြဆု” ချီးမြှင့်ပွဲကို ဧပြီလ ၃ ရက်က ရက္ခိုင်ပြည် လွတ်မြောက်နယ်မြေ တနေရာတွင် ပြုလုပ်ပေးခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။
ဦးထွန်းအောင်ကို “ ရက္ခိုင့်အမျိုးသား သစ္စာစောင့်သိမှု စံပြဆု” နဲ့အတူ ရွှေတကျပ်းခန့် ရွှေဆွဲပြားတခုကိုလည်း ချီးမြှင့်ပေးခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။
ရက္ခိုင်ပြည်စောင့်ခေါင်းလောင်းလို့ လူသိများတဲ့ ယတြာခေါင်းလောင်းကို ဖော်ထုတ်ပေးခဲ့တဲ့အတွက် အာရက္ခပြည်သူ့တော်လှန်ရေးအစိုးရက ဦးထွန်းအောင်ကို ကျပ်ငွေ သိန်း ၅၀၀ ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်ခဲ့ပြီး ဦးထွန်းအောင်က ထိုငွေများကို မဟာမုနိဘုန်းကြီးကျောင်းဆောင် ပြန်လည်ပြုပြင်ရာတွင် လှူဒါန်းထားတယ်လို့ သိရပါတယ်။
အဆိုပါ ယတြာခေါင်းလောင်းဟာ ရက္ခိုင်သမိုင်းမှာ ထင်ရှားတဲ့ခေါင်းလောင်းဖြစ်ပြီး ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၆၄၃ မှာ ရက္ခိုင်ဘုရင် နရပတိက မဟာမုနိဘုရား အထက်ပစ္စယံ အရှေ့မြောက်ထောင့်မှာ လှူဒါန်းထားရှိခဲ့တဲ့ ခေါင်းလောင်းဖြစ်တယ်လို့ ရက္ခိုင်ပြည်သူများက ရာဇဝင်သမိုင်းတခုအဖြစ် သိရှိထားတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
အဆိုပါ ခေါင်းလောင်းမှာ လောကီဆိုင်ရာ အစီအမံဖြင့် ပြုလုပ်ထားတဲ့ အင်းကွက်များပါရှိပြီး အပေါ်ပိုင်းမှာ အင်းကွက်ကြီး (၈) ကွက်နဲ့ အောက်တွင် အင်းကွက်သေး (၃၈) ကွက်တို့ကို ပါဠိသက္ကတအပြင် ရက္ခိုင်ဘာသာတို့ဖြင့် စီမံအင်း ချထားခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ အင်းကွက်များမှာ သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းပြည်များရဲ့ နက္ခတ်နဲ့ ဂါထာမန္တာန်၊ ကိန်းဂဏန်းများကို ရေးသားထားတယ်လို့လည်း ရက္ခိုင်ပြည်သမိုင်းများကို ရေးသားလေ့ရှိတဲ့ ဆရာထွန်းရွှေခိုင် (မဟာဝိဇ္ဇာ) ရဲ့ ရေးသားဖော်ပြချက်အရ သိရပါတယ်။
ဆရာထွန်းရွှေခိုင် (မဟာဝိဇ္ဇာ) က အဆိုပါ ခေါင်းလောင်းနဲ့ပတ်သက်ပြီး ရန်သူနိုင်ငံတခုခုက ကျူးကျော်၀င်ရောက်လာပါက ယင်းနိုင်ငံနဲ့ သက်ဆိုင်သော အင်းကွက်နေရာကို အချိန်နာရီ ဂြိုဟ်နက္ခတ် သွားလာမှုကို ကြည့်ပြီး နေ့၊ နာမ် ကိုက်ညီသူက တီးခေါက်ရပြီး ခေါင်းလောင်းရဲ့ အသံကြောင့် ရန်သူစစ်တပ်ပျက်စီး၍ ပြေးရတယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။
ယတြာခေါင်းလောင်းတော်၏ မူလနေရာမှာ အရှေ့မြောက်ထောင့်ရင်ပြင်တွင်ဖြစ်ပြီး အေဒီ ၁၈၂၆ ခု၊ အင်္ဂလိပ်မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲအပြီးတွင် စစ်တွေမြို့သစ်ကို တည်ဆောက်ခဲ့ရာ ခေါင်းလောင်းကို ရွှေ့ယူခဲ့ပြီး တရားရုံးတော်ရှေ့တွင် ချိတ်ဆွဲထားခဲ့ကြောင်း၊ ထိုကတဆင့် အေဒီ ၁၈၆၇ ခုနှစ် ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၂၂၈ ခုနှစ်တွင် ရှမ်းဆရာမောင်ရွှေမှုက မဟာမုနိဘုရားအား ပြန်လည်မွမ်းမံပြင်ဆင်ခဲ့ရာ မဟာမုနိဘုရားရင်ပြင်ပေါ်သို့ ပြန်ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ရင်ပြင်တော်ရဲ့ အပြင်ဘက်နံရံနဲ့ ညောင်ပင်ကြီး၏ သစ်ကိုင်းခွကို တန်းသွယ်ကာ ချိတ်ဆွဲထားခဲ့တာဖြစ်တယ်လို့ သမိုင်းအထောက်အထားတွေအရ သိရပါတယ်။
ခေါင်းလောင်းမှာပါ၀င်တဲ့ မယုံကြည်ရသော အိမ်နီးချင်း ပဒေသရာဇ်ပြိုင်ဘက်များအဖြစ် (၁) ဗရင်ဂျီ၊ (၂) ယိုးဒယား၊ (၃) မုတ္တမ၊ (၄) ပဲခူး၊ (၅) မွန်၊ (၆) သံလျင်၊ (၇) ပြည်၊ (၈) တောင်ငူ၊ (၉) ပုဂံ၊ (၁၀) အင်း၀၊ (၁၁) အောက်သား၊ (၁၂) ဥဒရစ်မြို့ပြည်၊ (၁၃) ပထန်ကုလား၊ (၁၄) ရှမ်း၊ (၁၅) သက် တို့ကို တွက်ချက်ဖော်ပြထားတာကြောင့် အဆိုပါခေါင်းလောင်းကြီးရဲ့ သက်တမ်းဟာ ပေါ်တူဂီများ ရက္ခိုင်ကို အနှောက်အယှက်ပေးခဲ့တဲ့ (၁၆) ရာစုနဲ့ (၁၇) ရာစုထက် မစောသော ကာလကပင် သွန်းလုပ်ထားရှိခဲ့တာ ဖြစ်နိုင်တယ်လို့လည်း ဖော်ပြချက်များအရ သိရပါတယ်။
