ရက္ခိုင်တိသတိထားရမည့် ကရင့်သမိုင်းတော်လှန်ရီး__________________________________________

မြီပိုင်ဂေ အချုပ်အချာပိုင်ရေအကြောင်းကို နိုင်ငံရီးအကြောင်း စိတ်ဝင်စားဂတ်တေလူတိုင်းအလိုလို သိနိုင်ရေအကြောင်းအရာတစ်ခုရာ။ ၁၉၃၉ ကပင် ၁၉၄၅ အထိ ဖြစ်ပွားခရေ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အစပိုင်းမှာ ဂျာမနီ ၊ ဂျပန် ရို့တိက အားသာချက် အကျိုးအမြတ်တိဟိခဂေလည်း အဆုံးသတ်နိုင်ပွဲမှာ စစ်နိုင်မဟာမိတ်တပ်ပေါင်းစုတိက အကျိုးအမြတ်ကို ပိုလို့ခံစားလိုက်ရဂတ်တေဆိုလို့ရဖို့။ မြီပိုင်ဆိုင်မှု ၊ စစ်လျော်ကြေး တိကို မဟာမိတ်တပ်ပေါင်းစုတိက ပိုလို့အကျိုးခံစားလိုက်ရဂတ်တေ။ (ဒေမဟာမိတ်တပ်ပေါင်းစုကိုကြည့်ခြင်းအားဖြင့် စစ်လည်းနိုင်ရေ ၊ မြီလည်းပိုင်ဆိုင်ပြီးဂေ ကြီးမားရေအကျိုးကိုလည်း ခံစားနီရစွာအဂုထိဗျာလ်)။

မြန်မာနိုင်ငံကြည့်ဖို့ဆိုဂေ အာဏာရှင်စကစ နန့် တရသ တော်လှန်ရီးတပ်တိစွာ မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရီးရပြီးလောက်ကပင် တိုက်ပွဲတိအကြီးအကျယ်ဖြစ်လာဂတ်တေ။ ဒေအထဲမှာ အင်အားကြီးရေ တော်လှန်ရီးတပ်တိက နယ်မြီတချို့တဝက်တိကိုပိုင်ဆိုင်ရပြီးဂေ အင်အားနည်းရေတော်လှန်ရီးတပ်တိအများစုစွာ အာဏာရှင်တိချေမှုန်းခြင်းကိုခံရပနာ လုံးပါး ပါးလို့ ပျောက်ခရရေ တော်လှန်ရီးတပ်တိအများကြီး ။ တချို့တော်လှန်ရီးတပ်တိက အင်အားမဟိခါ စကစက မတရားဖိနှိပ်ဆက်ဆံမှုတိကြောင့် နယ်စပ်တိလောက်မှာရာ BGF အဖြစ်နန့် အသွင်ကူးပြောင်းနိန်ရရေ။ စကစ ဆိုစွာလည်း သူရို့သမိုင်းမှာ အင်အားမဟိရေ တော်လှန်ရီးတပ်တိကို အမြစ်ပြတ်ချေမှုန်းဖို့ဆိုရေ စိတ်ရိုင်းကို အဂုထိသုံးနှုန်းနိန်တုန်း။

ကရင့်သမိုင်းတော်လှန်ရီး —

ကရင့်တော်လှန်ရီးလို့ပြောလိုက်စွာနန့် ရန်ကုန်-အင်းစိန်အထိ အောင်ပွဲရခရေ ကရင့်တော်လှန်ရီးသမိုင်းကြောင်းကို ​ဗြီးမြင်ဂတ်ဖို့စွာဗျာလ်။ ယင်းအချိန် အာဏာရှင်စကစကို ရန်ကုန်အစိုးရလို့တောင် ကဲ့ရဲ့ပနာခေါ်ခဂတ်စွာ အဂုထိလူကြီးပိုင်းတိပါးစပ်မှာ စွဲနိန်ဂတ်သိရေ။ ဒေလောက်ထိ အာဏာရှင်ကို တိုက်ထုတ်နိုင်ခရေ ကရင့်တော်လှန်ရီးတပ်(KNDO)စွာ ဇာကြောင့် အစိတ်စိတ်အမွှာမွှာကွဲခရလေ – အဂုချိန်မှာ ကရင်ပြည်အထဲက မြို့တစ်မြို့ကိုတောင် မထိန်းထားနိုင်ရလေ…. စရေ…စရေ မိန်းခွန်းတိစွာ တရဇပ် မိန်းစရာတိဖြစ်လာရေ။

ကရင့်တော်လှန်ရီးသမိုင်းကိုကြည့်လိုက်တေအခါ – အစပိုင်းမှာဂေါင်းဆောင်ပိုင်းကောင်းမှု ၊ ယင်းဂေါင်းဆောင်ကြီးတိ၏ ဂေါင်းဆောင်မှုအောက်မှာ ကရင့်ပြည်သူတစ်ရပ်လုံး စည်းစည်းလုံးလုံးနန့် အမျိုးသားရီးစိတ်ဓာတ်ပြင်းပြမှု ၊ ကရင်လူမျိုးအချင်းချငိး သစ္စာဟိမှုတိကြောင့်လို့ အကြမ်းဖျင်းပြောနိုင်ရေ။

နောက်ပိုင်းမှာ ဇာကြောင့် ကရင့်တော်လှန်ရီးဆုတ်လျော့လာရလေလို့လည်း မိန်းစရာတိဖြစ်လာဗျာလ်။ ကရင့်တော်လှန်ရီး ဆုတ်လျော့လာရခြင်း၏ အဓိက အကြောင်းအရင်းစွာ
၁။ ကရင့်ဂေါင်းဆောင်ကြီး စောဘဦးကြီး ကျဆုံးမှု
၂။ တော်လှန်ရီးကြာလာမှုတိကြောင့် ကရင့်ပြည်သူ စားဝတ်နီရီး
အဆင်မပြေဖြစ်လာမှု ၊
၃။ ပြည်သူတိ တော်လှန်ရီးငြိုငြင်မှုကြောင့်
တော်လှန်ရီးဂေါင်းဆောင်ပိုင်းတိကြားမှာ ပြသနာဖြစ်လာမှု လို့
အဓိကပြောလို့ရနိုင်ရေ။

ဒေအကြောင်းအရာတိကြောင့် ကရင့်တော်လှန်ရီးစွာ တစ်စတစ်စနန့် ထိန်းမနိုင် သိမ်းမရ ဖြစ်လာပနာ အစိတ်စိတ်အမွှာမွှာ ပြိုကွဲခစွာ ဒေနိအထိဖြစ်တေ။ မြန်မာနိုင်ငံ တော်လှန်ရီးသမိုင်းတစ်လျှောက်မှာ ကရင်လူမျိုးလောက် တော်လှန်ရီးအောင်မြင်မှုရဟိခရေလူမျိုးကိုမတွိရသိ။ ယင်းပိုင် သမိုင်းမှာအောင်မြင်ခြင်းနန့်ထပ်တူ ဒေနိအထိအစိတ်စိတ်အမွှာမွှာဖြစ်နိန်ရေ ကရင့်ပြည်သူတိစွာ မစည်းလုံးနိုင်ဂတ်သိစွာကို ကျနော်ရို့ရက္ခိုင့်ပြည်သူတိ အနီနန့် သတိထားပနာ ဆင်ခြင်ဖို့အပ်ဗျာလ်။

လက်ဟိ ရက္ခိုင်လူမျိုးသတိရဖို့အချက်အလက်တိ —

၁၇၈၄ မှာ ရက္ခိုင့်ဘုရင့်အချုပ်အချာအာဏာကျဆုံးခရေလောက်ကပင် တော်လှန်ရီးလုပ်ခဂတ်ကေလည်း ဒေအဂုပိုင်အောင်မြင်မှုမျိုးတစ်ခါလည်းမတွိခရ။ ကျနော်ရို့မှာ အဖိီးမျိုးဆက်တိတော်လှန်ရီးလုပ်ခရေ – ယဂေလည်း ရန်သူ၏ နှိမ်နှင်းခြင်းကိုခံရပနာ ကျဆုံးလားခရရေ ။ ကျနော်ရို့အဖိုးမျိုးဆက် တော်လှန်ရီးလုပ်ခရေ – ရန်သူ၏သွီးခွဲမှုတိကြောင့် ကိုယ်ရို့အချင်းချင်းကြားမှာပြဿနာတက်ပနာ ပြိုကွဲလားခရရေ။ ကျနော်ရို့ အဖ မျိုးဆက် တော်လှန်ရီးလုပ်ခရေ – ထိုပါတီ ၊ ဒေပါတီ ပေါ်ပေါက်လာပနာ ဂေါင်းဆောင်ပိုင်းတိ သဖောထားချင်းမကိုက်ညီလို့ ပြိုပျက်လားခရရေ။ ဒေမျိုးဆက်တိလက်ထက်မှာ တော်လှန်ရီးဂေါင်းဆောင်တိပေါ်ထွန်းခဂေလည်း ကိုယ်ရို့ရက္ခိုင့်ပြည်သူတိက မညီညွတ်တေအခါ ရန်သူပါးမှာလိုင်လှီးခံလိုက်ရရေ အဖြစ်ဆိုးတိ ကန်တောင် မကန်။

အဂု ကျနော်ရို့မျိုးဆက်စွာ ကကောင်းဂုဏ်ယူဖို့ကောင်းရေမျိုးဆက် – အောင်ပွဲအလီလီရနိန်ရေမျိုးဆက် – မြန်မာနိုင်ငံတော်လှန်ရီးသမိုင်းမှာသာမက ရက္ခိုင့်တော်လှန်ရီးသမိုင်းမှာပါ အောင်မြင်ဆုံးတော်လှန်ရီးမျိုးဆက် – ဒေမျိုးဆက်လက်ထက်မှာ အချုပ်ချာပြည့်ဝရေ အာရက္ခနိုင်ငံတော်စွာ မပေါ်လာစရာအကြောင်းမဟိ။ ဂေါင်းဆောင်းကြီးတိ၏ အရည်အချင်းကိုပြောဖို့လား ။ ပြည်သူတိ၏ညီညွတ်မှုကိုပြောဖို့လား ။ ကြိုက်တေဂဏ္ဍကဖြဲလို့ကြည့် ။ ပြည်သူတိအနီနန့် ကိုယ်ရို့ အာရက္ခပြည်သူ့အစိုးရအပေါ်မှာ နားလည်မှုစကေချေလွဲနိန်စွာကလွဲဂေ ကျနော်ရို့တိမှာအရာရာအားလုံးအဆင်သင့်​ဖြစ်နိန်ဗျာလ်လို့ ပြောလို့ရရေ။

ယင်းကြောင့် ကျနော်ရို့ရက္ခိုင်တိအနီနန့် ကရင့်တော်လှန်ရီးသမိုင်းကိုနမူနာယူဗျာလ် နောက်ဖန်တီးလာဖို့ အာရက္ခသမိုင်းသစ်မှာ ဂေါင်းဆောင်ကြီးတိ၏ဦးဆောင်မှုအောက်မှာ ညညီညညွတ်နန့် ကြိုးစားပြီးဂေ ကိုယ်ရို့အစိုးရနန့်တပ်တော်ကိုလည်း ဝေဖန်တိုက်ခိုက်မှုဆိုစွာထက် အပြုသဖောဆောင်ရေထောက်ပြမှုတိနန့် လုပ်ဆောင်ဂတ်ဖို့အတွက်တိုက်တွန်းလိုက်ပါရေ။

နိုင်နိုင်ဇော် (၂၈.၅.၂၀၂၅)