အာရက္ခတပ်တော်၏ မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများနှင့် မြန်မာ့နိုင်ငံရေးလည်ပြန် (၂)

(၁၇) နှစ်မြောက် အာရက္ခတပ်တော်နိ ဂုဏ်ပြုဆောင်းပါးရှည်)

အာရက္ခတပ်တော် (Arakan Army-AA) ကို ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၀) ရက်တွင် ကချင်ပြည်နယ်၊ လိုင်ဇာ၌ ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်နှင့် ဒေါက်တာညိုထွန်းအောင်တို့မှ ဦးဆောင်ကာ ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ စတင် တည်ထောင်စအချိန်တွင် လူဦးရေ (၂၆) ယောက်နှင့် ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။ စတင် တည်ထောင်စအချိန်က လက်နက် လူသူအင်အားအတွက် ရုန်းကန်ခဲ့ရပုံ ရှိ၏။ အာရက္ခတပ်တော်သည် ဖုန်ကျားရှင် လက်ဆောင်ပေးခဲ့သည့် သေနတ်အလက် (၁၀၀) နှင့် အာပီဂျီတချို့တို့ဖြင့် ရက္ခိုင်ပြည်တော်ဝင် တော်လှန်ရေးခရီးကို နိဒါန်း ပျိုးခဲ့ရကြောင်း ဆိုသည်။ ထို့အပြင် အာရက္ခတပ်တော်၏ အမြော်အမြင်ရှိသော ခေတ်ပညာတတ် ခေါင်းဆောင်များသည် အာရက္ခတပ်တော်ကို အချိန်တိုတိုအတွင်း စည်းစနစ်တကျ တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။

အာရက္ခတပ်တော် (AA) သည် တပ်တော်၏ သစ္စာဓိဌာန် (၅) ရပ်ကို ချမှတ်ကာ ရက္ခိုင်လူမျိုးတို့၏ အမျိုးသား တန်းတူညီမျှရေးနှင့် ကိုယ်ပိုင် ပြဌာန်းခွင့်တို့အတွက် စည်းကမ်း သေဝပ်သည့် တပ်တော်တရပ်ကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ စစ်တပ်တခု၏ မရှိမဖြစ် စစ်အင်္ဂါစဉ် (Structure) များဖြစ်သော စစ်သည်၊ လက်နက်၊ ရိက္ခာအင်အား၊ ကွပ်ကဲမှုစနစ်၊ စစ်စည်းကမ်းနှင့် တိုက်ခိုက်ရေးစွမ်းရည်တို့ကို ပြည့်စုံခိုင်မာအောင် တည်ဆောက်လာခဲ့သည်ကို တွေ့ရ၏။ အထူးသဖြင့် အာရက္ခတပ်တော်၏ တည်ကြည်ဖြောင့်မတ်သော ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်ပိုင်းများ သြဇာသည် နေရာဒေသအနှံ့ကို ရောက်ရှိနေကြသည့် စစ်သည်တော်အားလုံးအပေါ် တပြေးညီ သက်ရောက်နေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ အာရက္ခတပ်တော်၏ ရက္ခိုင်မြေပြင် စိုးမိုးရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင်လည်းကောင်း၊ ကနဦးတိုက်ပွဲများတွင်လည်းကောင်း ကချင်ပြည်နယ်၊ လိုင်ဇာဌာနချုပ်မှ စီးဆင်းလာသည့် အမိန့်သည် မိုင်ပေါင်းများစွာ ကွာဝေးသည့် ရက္ခိုင်ပြည်သို့တိုင် တပြေးညီ အာဏာ သက်ရောက်နိုင်သည်ကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် အာရက္ခတပ်တော်၏ စစ်မိန့် စစ်သွီးကို သိရှိနိုင်သည်။

အခြားတဖက်၌ ကျောက်ဖြူတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ရက္ခိုင်အမျိုးသားညီလာခံသို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့ခြင်းသည် ရက္ခိုင်လူမျိုးတို့၏ ကိုယ့်ကံကြမ္မာကို ကိုယ်တိုင်ဖန်တီးနိုင်ရေးအတွက် အာရက္ခတပ်တော် တည်ရှိနေကြောင်းကို ပြသနိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သကဲ့သို့ အမျိုးသားတော်လှန်ရေးတရပ် ဆင်နွှဲနိုင်ရန် မြေအောက်လုပ်ငန်းများကို စနစ်တကျ ပြုလုပ်လာနိုင်စေခဲ့သည်။ ရက္ခိုင်အမျိုးသားညီလာခံသို့ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး မကြာမီ အချိန်ကာလ၌ပင် အာရက္ခတပ်တော်သည် ကချင်မှ ရက္ခိုင်သို့  မိုင်ထောင်ချီ ကွာဝေးသည့် ပြည်တော်ဝင်ခရီးကို စတင်လာခဲ့သည်။ သည်နောက်ပိုင်း ကာလများတွင်တော့ ပလက်ဝနယ်မှတဆင့် ရက္ခိုင်တောင်စဉ်တောင်တန်းများသို့ ကူးသန်းကာ ရွေ့လျှားစစ်ကြောင်းများအဖြစ် သွားလာလှုပ်ရှားနေကြသည့် အာရက္ခတပ်တော်နှင့် ဗမာ့အာဏာရှင်စစ်တပ်တို့ ထိပ်တိုက်တိုးမိပြီး ရက္ခိုင်ပြည်ထဲတွင် သေနတ်သံများ စတင် ကြားလာရတော့သည်။

အာရက္ခတပ်တော်ကို စတင် ထူထောင်စက ရခိုင့်တပ်မတော် (Arakan Army) ဟု အမည်တွင်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၀) ရက်တွင် ကျရောက်သော ဆယ်နှစ်မြောက် တပ်တော်နေ့တွင် ရက္ခိုင့်တပ်တော် (Arakan Army) ဟု အမည် ပြောင်းလဲပစ်ခဲ့သည်။ တပ်တော် ဆိုသည်မှာ တော်သော၊ တတ်သော စစ်သည်တော်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် စစ်တပ်တခုကို ကိုယ်စားပြုကြောင်း ပြည်သူများက ထောက်ချင့်ခဲ့ကြသည်။ ထိုမှတဖန် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၀) ရက်တွင်တော့ ရက္ခိုင့်တပ်တော်ကို အာရက္ခတပ်တော်ဟုလည်းကောင်း၊ ရက္ခိုင်ပြည်ကို အာရက္ခပြည်ဟုလည်းကောင်း ပြောင်းလဲ ခေါ်ဝေါ်စေခဲ့ပြန် သည်။ အာရက္ခပြည်ဆိုသည်မှာ ရက္ခိုင်တမျိုးတည်းကိုသာ ကိုယ်စားပြုသည်မဟုတ်ဘဲ ရက္ခိုင်ပြည်တွင်းတွင် နေထိုင်သည့် လူမျိုး၊ ဘာသာတိုင်းကို ကိုယ်စားပြုသောပြည်ဟု ဆိုသည်။ ရက္ခိုင်သမိုင်းထဲတွင်လည်း ရက္ခိုင်ပြည်ကို အာရက္ခဒေသျှ ( အာရက္ခဒေသ) ဟု ခေါ်ကြသည်ကို တွေ့ရှိရ၏။ ထို့အတူပင် အာရက္ခတပ်တော်ဆိုသည်မှာလည်း ရက္ခိုင်တမျိုးတည်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် တပ်တော်မဟုတ်ဘဲ အာရက္ခပြည်တွင်း နေထိုင်ကြသည့် ဘာသာမရွေး၊ လူမျိုးမရွေးကို ကိုယ်စားပြုသည့် တပ်တော်ဖြစ်ကြောင်းကို ဆိုသည်။

သမ္မတဦးသိန်းစိန်သည် ၎င်းလက်ထက်တွင် တနိုင်ငံလုံး အပစ်အခတ် ရပ်စဲနိုင်ရေးကိစ္စများကို အင်တိုက်အားတိုက် လုပ်ဆောင်နေခဲ့သော်လည်း တကယ်တမ်း အပစ်အခတ် ရပ်စဲရန် အဆင်သင့် ဖြစ်နေသူများမှာ အင်အား အနည်းငယ်မျှသာရှိသော တပ်ဖွဲ့ငယ်များ ဖြစ်သည်။ သို့သော် သမ္မတဦးသိန်းစိန်သည် အာရက္ခတပ်တော်ကို အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး NCA စာချူပ်ချုပ်ဆိုရန်အတွက်ကိုမူ ငြင်းပယ်ထားခဲ့သည်။ သူ၏ ကြောင်းပြချက်မှာ အာရက္ခတပ်တော် (AA) သည် ကချင် (KIA) ထိန်းချုပ်နယ်တွင် အခြေစိုက်ထားသည့် သက်တမ်းနု အဖွဲ့ငယ်ကလေး ဖြစ်သောကြောင့်ဟု ဆိုသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ အာရက္ခပြည်ထဲသို့ ထိုး ဖောက် စိမ့်ဝင်နေခဲ့ပြီး ဖြစ်သည့် အာရက္ခတပ်တော်အနေဖြင့် ဗမာစစ်တပ်နှင့် ဗမာအစိုးရတို့ အလိုကျ ရေးဆွဲထားသည့် NCA ကိစ္စကို အရေးတကြီး ကိစ္စအဖြစ် သဘောမထားတော့ချေ။ သည်နောက်ပိုင်း ကာလများတွင်တော့ အာရက္ခတပ်တော်နှင့် အာဏာရှင် ဗမာစစ်တပ်တို့၏ ထိတွေ့တိုက်ပွဲများကို ရက္ခိုင်ပြည်ထဲတွင် ပိုမို ကြားလာရတော့သည်။

 ရက္ခိုင့်တော်လှန်ရေး၏ ဆဌမပိုင်းတွင်တော့ သမ္မတဦးသိန်းစိန် ငါးနှစ်သက်တမ်း ပြီးခါနီး ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ မဲဆွယ်စည်းရုံးရေးကာလသို့ ရောက်ရှိလာချိန်ပင် ဖြစ်သည်။ ထိုကာလကို စစ်ရထားမြင်းပေါ် တက်စီးမိသည့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ခေတ်ဟု သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲကာလသည် မြန်မာနှင့် ရက္ခိုင်ကို အတော်အတန်ပင် ရိုက်ခတ်နိုင်ခဲ့သော ကာလဟု ဆိုနိုင်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲကို သပိတ်မှောက်ခဲ့သည့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် မြန်မာ့အင်အားကြီး NLD ပါတီသည် ယခုတကြိမ် ပြုလုပ်မည့် ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲကို ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မည် ဖြစ်သောကြောင့်ပင် ဖြစ်၏။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မည် ဆိုသည်နှင့် သူ၏ နိုင်ငံရေးမိတ်ဖက်ပါတီဖြစ်သော ဦးအေးသာအောင်၏ ရခိုင်ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ (ALD) သည်လည်း ရွေးကောက်ပွဲကို ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရန် မှတ်ပုံတင်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရ၏။ သည်တကြိမ် ရွေးကာက်ပွဲတွင် ယခင်ရှိနှင့်ပြီးသော ဒေါက်တာအေးမောင်၏ ရခိုင်တိုးတက်ရေးပါတီ (RNDP) နှင့် ဦးအေးသာအောင်၏ ရခိုင်ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ (ALD) နှစ်ခုဖြစ်နေခြင်းက ရက္ခိုင်လူထုကို စိုးရိမ်ကြောင့်ကြမှု ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ကြံ့ဖွံ့ (USDP) နှင့် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ (NLD) ကဲ့သို့ အင်အားကြီးပါတီနှစ်ခုကို ယှဉ်ပြိုင်ရမည့် ရက္ခိုင်တို့အတွက် ရက္ခိုင်ပါတီနှစ်ခု ဖြစ်နေခြင်းမှာ မဲကွဲပြားမှုကို ဖြစ်စေလိမ့်မည်မှာ သေချာ၏။ ရက္ခိုင်တမျိုးသားလုံးကို ကိုယ်စားပြုနိုင်သည့် ရက္ခိုင်ပါတီ တခုတည်း ရှိနေခြင်းက ပိုကောင်းသည်ဟု ရက္ခိုင်လူထုက လက်ခံကြသည်။ ထိုအတွက်ပင် ဒေါက်တာအေးမောင်၏ (RNDP) နှင့် ဦးအေးသာအောင်၏ (ALD) ပါတီတို့ကို ပါတီတခုတည်းအဖြစ် ပေါင်းစည်းကြရန် လူထုက တိုက်တွန်းနှိုးဆော်ခဲ့ကြသည်။ ရက္ခိုင်လူထု၏ တခဲနက် တောင်းဆိုမှုကြောင့်ပင် ပါတီနှစ်ခု၏ ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်များသည် တပါတီတည်း ပေါင်းစည်းနိုင်ရေးအတွက် အကြိမ်ကြိမ်အခါခါ ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းခဲ့ကြပြီး နောက်ဆုံးတွင်တော့ မူလပါတီနှစ်ခုလုံးကို တရားဝင်ဖျက်သိမ်းကာ ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ (Arakan National Party-ANP) ကို ပူးပေါင်း တည်ထောင်လိုက်ကြ၏။ ထိုဖြစ်ရပ်သည် ရက္ခိုင်ခေါင်းဆောင်တို့၏ စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို ပြသသော ပြယဂ်တခု ဖြစ်သဖြင့် နိုင်ငံအဝှမ်းမှ နိုင်ငံရေးသမားတို့၏ လှိုက်လှိုက်လှဲလှဲ သြဘာပေးခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။

၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ (ANP) သည် ရက္ခိုင်မြောက်ပိုင်း မြို့နယ်အများစုကို မဲအပြတ်အသတ်ဖြင့် အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး ရက္ခိုင်တောင်ပိုင်းမှ မြို့နယ်အများစုတွင်မူ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ (NLD) ကို ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ သို့သော် မဲရလာဒ်အရ ရခိုင်အမျိုးသားပါတီသည် ရက္ခိုင်ပြည်ထဲတွင် မဲအများဆုံး ရရှိသော ပါတီဖြစ်လာခဲ့သည်။ မြန်မာတနိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာတွင်တော့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ NLD ပါတီက အစိုးရဖွဲ့စည်းနိုင်လောက်သည့် မဲအရေအတွက်ဖြင့် သောင်ပြိုကမ်းပြို နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချက်သည်ပင် ရက္ခိုင်ပြည်ထဲတွင် မဲအများဆုံး အနိုင်ရရှိသော ANP နှင့် တနိုင်ငံလုံးတွင် အစိုးရဖွဲ့နိုင်သည်အထိ အနိုင်ရရှိခဲ့သည့် NLD ပါတီတို့ ထိပ်တိုက်တွေ့မှုကို ဖြစ်ပေါ်လာစေခဲ့သည်။

ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အစိုးရအဖွဲ့ကို မဖွဲ့စည်းမီအချိန်၌ ရက္ခိုင်အမတ်များက အဆိုပြုချက်တခုကို တင်ပြ တောင်းဆိုခဲ့ကြ၏။ ANP ပါတီသည် ရက္ခိုင်ပြည်ထဲတွင် မဲအများဆုံး အနိုင်ရရှိသော ပါတီဖြစ်သဖြင့် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ကို ANP မှ ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခွင့် ရရှိရန်နှင့် ANP ပါတီမှ ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်ကို ရွေးချယ် ခန့်အပ်ပေးရန် စသောအချက်များကို တောင်းဆိုခဲ့ကြ၏။ သို့သော် ANP ၏ တောင်းဆိုချက်များကို ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်မှ ပယ်ချခဲ့ပြီး ရက္ခိုင်ပြည်ဝန်ကြီးချုပ်ကို ၎င်းတို့ပါတီမှ ဦးညီပုကိုသာ ရွေးချယ် ခန့်အပ်လိုက်၏။ ထိုကိစ္စသည် ANP နှင့် NLD တို့၏ ရက္ခိုင်ပြည်တွင်းမှ အကွဲအပြဲများကို စတင်စေခဲ့သည့် ကိစ္စပင် ဖြစ်သည်။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် ANP ပါတီထဲမှ ၎င်းတို့နှင့် သဘောထားချင်း တိုက်ဆိုင်သည့် ပုဂိုလ်တချို့ကို ဆွဲထုတ်လိုက်ပြီး ANP ပါတီကို အစိပ်စိပ်အမွှာမွှာ ပြိုကွဲသွားစေခဲ့၏။

ရွေးကောက်ပွဲအပြီး ရက္ခိုင်ပြည်တွင်း အခင်းအကျင်းများကို ပြန်ကြည့်ပါက ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ NLD ပါတီသည် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို ရယူထားသော်လည်း ရက္ခိုင်ပြည်လွှတ်တော်တွင်မူ ANP မှ လွှတ်တော်ဥက္ကဌ ရာထူးကိုရယူကာ အမတ်ဦးရေ အသာစီးဖြင့် ထိန်းချုပ်ထားသည်။ သို့အတွက် အကြောင်းကိစ္စတခုကို မဲခွဲဆုံးဖြတ်ရာတွင် ANP မှ အနိုင်ရရှိလေ့ရှိပြီး ထိုအနိုင်ရသောကိစ္စကို အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရန်ကိုမူ ဦးညီပု ဦးဆောင်သော ရက္ခိုင်ပြည်အစိုးရအဖွဲ့မှ အမြဲတမ်း ပျက်ကွက်လေ့ ရှိသည်။ ထိုသို့ ရက္ခိုင်လွှတ်တော်နှင့် ရက္ခိုင်ပြည်အစိုးရတို့၏ ပွတ်တိုက်မှုများသည် ရက္ခိုင်ပြည်သူလူထုကို စိတ်အပျက်ကြီး ပျက်စေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ရက္ခိုင်လူထု အများစုကို ကိုယ်စားပြုထားခြင်း ဖြစ်သဖြင့် ထိုကိုယ်စားပြုမှုကို မျက်နှာလွှဲခဲပစ် အမြဲတမ်း ပြုလုပ်တတ်သည့် ဒေါ်အောင်စုကြည်နှင့် သူ၏ အစိုးရအဖွဲ့အပေါ်တွင် ရက္ခိုင်လူထု အမျက်ဒေါသ ချောင်းချောင်းထွက်လာစေခဲ့သည်။

ထိုသို့ ရက္ခိုင့်နိုင်ငံရေးထဲတွင် ANP နှင့် NLD တို့၏ ပွတ်တိုက်မှုများ ရှိနေသကဲ့သို့ အခြားတဖက်တွင်တော့ အာရက္ခတပ်တော်သည် ရက္ခိုင်ပြည်အနှံ့အပြား၌ ဗမာအာဏာရှင်စစ်တပ်နှင့် တိုက်ပွဲများ ခပ်စိပ်စိပ် ဖြစ်ပွားလျက်ပင် ရှိနေ၏။ ကနဦးအစက အာရက္ခတပ်တော် (AA) သည် ရက္ခိုင်ပြည်မြောက်ပိုင်းအစွန်အဖျား တောင်စဉ်တောင်တန်းများ၌သာ ကွက်ပျောက် လှုပ်ရှားနေခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းကာလများတွင်မူ AA ၏ လှုပ်ရှားနယ်မြေများသည် ရက္ခိုင်တပြည်လုံးအထိ ပေါ်ပေါ်တင်တင် ကျယ်ပြန့်လာခဲ့သည်။

၂၀၁၇၊ ၂၀၁၈၊ ၂၀၁၉ နှင့် ၂၀၂၀ မတိုင်မီကာလများသည် ရက္ခိုင်ပြည်ထဲ၌ အာရက္ခတပ်တော် AA နှင့် အာဏာရှင် ဗမာစစ်တပ်တို့ တိုက်ပွဲများ အပြင်းအထန်ဖြစ်ပွားနေကြသည့် ကာလများပင် ဖြစ်သည်။ AA သည် ရက္ခိုင်ဘိုးဘွားတို့၏ အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင်နယ်မြေကို ရက္ခိုင်တို့ ပြန်လည်ရရှိရေးနှင့် ကိုယ်ပိုင်ပြဌာန်းခွင့်အတွက် ရက္ခိုင်ပြည်အနှံ့သို့ မဆုတ်မနစ် ထိုးစစ်ဆင်၏။ NLD အစိုးရလက်ထက်မှ စတင်၍ တပ်လှန့်လာခဲ့သည့် Arakan Dream-2020 (ရက္ခိုင့်အိပ်မက်-၂၀၂၀) ဆောင်ပုဒ်ကလည်း ရက္ခိုင်လူထု၏ ရင်ထဲသို့ မျှော်လင့်ချက် ရောင်ခြည်များဖြင့် လင်းလက် လာစေခဲ့သည်။

၂၀၁၉ ခုနှစ် ကာလများတွင် အာရက္ခတပ်တော်၏ ထိုးစစ်သည် ရက္ခိုင်တပြည်လုံးအနှံ့ကို ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ အာရက္ခတပ်တော် (AA) သည် ရက္ခိုင် (၁၇) မြို့နယ်၏ နယ်ဖက် ကျေးရွာများအားလုံးကို စစ်ရေးနှင့် နိုင်ငံရေးအရ စိုးမိုးထားပြီး ဗမာအာဏာရှင်စစ်တပ်နှင့် ဗမာလူမျိုးကြီးဝါဒီ အစိုးရတို့သည် မြို့ဧရိယာကွက်ကွက်ကလေး၌သာ အာဏာစက် တည်နိုင်တော့သည့် အခြေအနေပင် ဖြစ်သည်။ အာဏာရှင်ဗမာစစ်တပ်သည် ရက္ခိုင်ပြည်အနှံ့မှ အာရက္ခတပ်တော်ကို ထိုးစစ်ဆင်ရာတွင် ကြည်း၊ ရေ၊ လေ သုံးမျိုးလုံးကို တပြိုင်နက်တည်း အသုံးပြုကာ တိုက်ခိုက်လေ့ ရှိလာသည်။ ပြည်တွင်းစစ်တွင် လေကြောင်းနှင့် ရေကြောင်းကိုသုံးကာ ပြင်းပြင်းထန်ထန် တိုက်ခိုက်နေသည့် အာဏာရှင်ဗမာစစ်တပ်ကို နိုင်ငံတကာမှ ဝေဖန်မှုများ ရှိလာချိန်တွင်တော့ စစ်တပ်သည် သူ့ကိုယ်သူ ကာကွယ်ရန်အတွက် လက်ရှိအစိုးရထံမှ ခွင့်ပြုချက်တခု လိုအပ်လာတော့သည်။

သည်နေရာတွင် အာဏာရှင်စစ်တပ်ကို နှစ်ပါင်းများစွာ အတိုက်အခံ လုပ်လာခဲ့သည့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် သူဦးဆောင်သော အစိုးရအဖွဲ့၏ အခန်းကဏ္ဍမှာ အလွန် အရေးပါလာခဲ့သည်။ အာဏာရှင်စစ်တပ်သည် AA ကို ကြည်း၊ ရေ၊ လေ သုံးမျိုးလုံးဖြင့် အပြင်းအထန် တိုက်စစ်ဆင်နိုင်ရန်အတွက် AA ကို နိုင်ငံအတွင်းမှ အကြမ်းဖက် အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် ကြေငြာရန် လိုအပ်သည်။ ထိုသို့ ကြေငြာရန်မှာ နိုင်ငံကို ဦးဆောင်အုပ်စိုးနေသော ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အစိုးရအဖွဲ့မှ သဘောတူရန် လိုအပ်၏။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် ရက္ခိုင့်နိုင်ငံရေးထဲ၌ NLD နှင့် ANP တို့၏ လွှတ်တော်တွင်းမှ နိုင်ငံရေးတိုက်ပွဲများကို မည်သည့် တခွန်းတပါဒမျှ ဝင်ရောက်မပြောဆိုဘဲ ရေငုံနှုတ်ပိတ် နေခဲ့သကဲ့သို့ လက်ရှိ အာရက္ခတပ်တော်နှင့် အာဏာရှင်စစ်တပ်တို့၏ စစ်ရေးစစ်ရာများတွင်လည်း ထိုနည်းအတိုင်းသာ ခပ်မဆိတ် နေခဲ့သည်။ ရက္ခိုင်ပြည်တွင်း၌ အာဏာရှင် ဗမာစစ်တပ်၏ လေကြောင်းနှင့် ရေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ၊ လက်နက်ကြီးပစ်ခတ်မှုများနှင့် ရွာလုံးကျွတ် မီးရှို့သတ်ဖြတ်မှုများကို ရေငုံနှုတ်ပိတ်၍သာ နေခဲ့၏။ နောက်ဆုံးတွင်တော့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် ၎င်း၏ ဘဝတသက်တာ၌ အတိုက်အခံ လုပ်ဆောင်လာခဲ့သည့် စစ်တပ်နှင့် ပုလင်းတူဗူးဆို့ ပြုလုပ်ကာ AA ကို အာဏာရှင်စစ်တပ် အလိုကျ အကြမ်းဖက်အဖွဲ့နှင့် မတရားအသင်းအဖြစ် ကြေငြာပေးခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် ၂၀၁၂ နှင့် ၂၀၁၇ ခုနှစ်များတွင် ရက္ခိုင်မြောက်ပိုင်းမှ မွတ်ဆလင်များကို လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်ခဲ့မှုအား ဂန်ဘီယာနိုင်င်ငံမှ ICJ တွင် တရားစွဲဆိုထားသည်ကို စစ်တပ်ဖက်မှ ကာဗာယူကာ လျှောက်လဲချက် ပေးခဲ့သည်။ အာဏာရှင်စစ်တပ်နှင့် တသားတည်း ပူးပေါင်းရပ်တည်နေသော ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို အာရက္ခတပ်တော်၏ တပ်မှူးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်က ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် သူ့အမိန့်ကို မနာခံသည့် စစ်မြင်းရထားပေါ် တက်စီးမိနေပြီဖြစ်ကြောင်း သမိုင်းဝင်စကားဖြင့် မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။

ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ NLD အစိုးရ ငါးနှစ်သက်တမ်းပြည့်ခါနီး ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ မဲဆွယ်စည်းရုံးရေးကာလသို့ ရောက်ရှိလာချိန်တွင်မူ အာရက္ခတပ်တော် (AA) နှင့် အာဏာရှင် ဗမာစစ်တပ်တို့၏ ရက္ခိုင်ပြည်အတွင်း ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဖြစ်ပွားနေသော တိုက်ပွဲများ ရုတ်ချည်း ရပ်တံ့သွား၏။ ထိုသို့ ရပ်တံ့နိုင်ရန်အတွက် ဂျပန်ငြိမ်းချမ်းရေးအကျိုးတော်ဆောင် ကာကာဆာဝါမှ ကြားဝင်စေ့စပ် ညှိနှိုင်းခဲ့ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။

ရက္ခိုင်ပြည်တွင်း၌ သေနတ်သံများ တိတ်ဆိတ်သွားခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲအတွက် မဲဆွယ်စည်းရုံးရေးကာလသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့၏။ သို့သော် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အစိုးရအဖွဲ့၏ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် (UEC) သည် ရက္ခိုင်ပြည်တွင်း၌ AA ရှိနေသဖြင့် ဒေသမတည်ငြိမ်ဟု အကြောင်းပြကာ နယ်မြေဒေသအများစုကို ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပခွင့် ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ NLD ပါတီ၏ ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပခွင့် ပိတ်ပင်ခဲ့သည့် နေရာဒေသအားလုံးသည် ရက္ခိုင်ပါတီများမှ အနိုင်ရရှိမည့် အမာခံ မြို့နယ်များပင် ဖြစ်၏။ အခြားတဖက်တွင် NLD ပါတီမှ ရွေးကောက်ပွဲ ပြုလုပ်ခွင့်ပေးထားသည့် မြို့နယ်များမှာ ခေတ်အဆက်ဆက်တွင် NLD ပါတီ အနိုင်ရရှိခဲ့သည့် နယ်မြေများ ဖြစ်နေ၏။ ထိုသို့ ချည်ပြီးတုတ်ပြီး အနေအထားမျိုးဖြင့် ရက္ခိုင်ပြည်တွင်း ရွေးကောက်ပွဲကို ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း မဲရလာဒ် ထွက်ပေါ်ချိန်တွင် ရက္ခိုင်ပါတီက အများစု အနိုင်ရရှိသွားခဲ့၏။ နိုင်ငံရေးသမိုင်းတလျှောက်တွင် NLD အမာခံနယ်မြေဖြစ်ခဲ့သော တောင်ကုတ်မြို့၌ပင် ရခိုင်အမျိုးသားပါတီက မဲအပြတ်အသတ်နှင့် အနိုင်ရရှိသွားခဲ့သည်။ ထိုသို့ ရက္ခိုင်တောင်ပိုင်း မြို့နယ်များတွင် ရက္ခိုင်ပါတီအနိုင်ရရှိသွားခြင်းမှာ ရက္ခိုင်လူထုတို့၏ ရင်ထဲ၌  AA ကို အကြောင်းပြု၍ ရက္ခိုင်အမျိုးသားရေး ရေရှိန်တက်နေသောကြောင့်ဟု ယူဆရပေသည်။ သို့သော် ရက္ခိုင်ပြည်တွင်း၌ သမိုင်းဝင် မဲရှုံးသွားခဲ့သော ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ NLD ပါတီသည် မြန်မာတနိုင်ငံလုံးတွင်တော့ ထုံးစံအတိုင်း မဲအပြတ်အသတ်ဖြင့် ထပ်မံ အနိုင်ရရှိ သွားခဲ့ပြန်သည်။ သို့သော် သည်တကြိမ် NLD အစိုးရ၏ အနိုင်ရရှိမှုကိုမူ အာဏာရှင်စစ်တပ်မှ မဲလိမ်သည်ဟု စွပ်စွဲလာခဲ့၏။ အာဏာရှင်စစ်တပ်မှ ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ မဲစာရင်းများကို ပြန်လည် စိစစ် ဖြေရှင်းပေးရန် အကြပ်ကိုင် တောင်းဆိုခဲ့သော်လည်း NLD ဖက်မှ ၎င်းတို့ မဲလိမ်လည်မှု မကျူးလွန်ခဲ့သဖြင့် စိစစ် ဖြေရှင်းရန် မလိုအပ်ကြောင်းသာ ပြန်လည် တုန့်ပြန်ခဲ့၏။ အခြေအနေမှာ အာဏာရှင်စစ်တပ်နှင့် လူမျိုးကြီးဝါဒီ အစိုးရတို့အကြား တင်းမာမှုကို တစစ မြင့်တက် လာစေခဲ့သည်။ ထိုသို့ အခြေအနေများသည်ပင် ဗမာစစ်တပ်အတွက် စစ်အာဏာသိမ်းရန် ဖြစ်လာခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေလိမ့်မည်။ တခြားရှုဒေါင့်မှ ပြန်ကြည့်မည်ဆိုပါက အာဏာရှင်စစ်တပ်သည် စစ်အာဏာသိမ်းရန်အတွက် ထိုသို့ ဖြစ်လာစေရန် အကွက်ချ စီစဉ်ထားခြင်းဟု သတ်မှတ်ရမည် ဖြစ်၏။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ မဲရလာဒ်ကို အကြောင်းပြကာ အာဏာရှင် ဗမာစစ်တပ်သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁) ရက်တွင် နိုင်ငံတော်ကို စစ်အာဏာ သိမ်းလိုက်တော့သည်။ မိမိကိုယ်ကိုယ် ယုံကြည်မှု လွန်ကဲခြင်း၊ ခေါင်းမာခြင်းတို့ဖြင့် စစ်မြင်းရထားပေါ် တက်စီးမိသည့် ဒေါ်အောင်စုကြည်သည်လည်း သူ့အမိန့်ကို မနာခံသည့် စစ်မြင်းရထားပေါ်မှ ဗုံးဗုံးလဲ ပြုတ်ကျသွားရတော့သည်။

အာဏာသိမ်းမှု ဖြစ်လာရန် ကြိုတင်ပြင်ဆင်လာသည့် စစ်တပ်၏ အစီအမံများကို ပြန်ကြည့်ပါက စစ်တပ်သည် အာဏာမသိမ်းမီ အချိန်အတောအတွင်း၌ ရက္ခိုင်ပြည်တွင်းမှ အာရက္ခတပ်တော်နှင့် အပစ်အခတ် ရပ်စဲထားနိုင်ရန် ကြိုတင် စီမံထားခဲ့ပုံ ပေါ်၏။ စစ်အာဏာသိမ်းလိုက်ပါက ပြည်သူလူထု၏ အုံကြွမှုတချို့ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပြီး ထိုအုံကြွမှုကို လိုအပ်သလို အင်အားသုံး ဖြိုခွင်းရမည် ဖြစ်၏။ ထိုသို့ ဖြစ်လာလျှင် အနောက်ဘက် ရက္ခိုင်ပြည်တွင်းမှ အာရက္ခတပ်တော်နှင့် စစ်ရေး ရပ်တံ့ထားရန် လိုအပ်၏။ ထို့အတွက်ပင် ဂျပန်အကျိုးတော်ဆောင် ကာကာဆာဝါမှတဆင့် အာရက္ခတပ်တော်ကို အပစ်အခတ် ရပ်စဲခဲ့ခြင်းပင် ဖြစ်ပုံရသည်။ အထက်က ဆိုခဲ့ပြီးသည့်အတိုင်း စစ်အာဏာသိမ်းမှုကြောင့် နိုင်ငံနှင့်အဝှမ်း ဆူပူအုံကြွမှုများကို နှိမ်နှင်းရင်း ဗမာစစ်တပ် ဗျာများနေရချိန်တွင်  အပစ်အခတ် ရပ်စဲထားသည့် အာရက္ခတပ်တော်အတွက် ရက္ခိုင်ပြည်တွင်း၌ မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ ဆင်နွှဲနိုင်ရန်အတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုများကို လွတ်လပ်စွာ လုပ်ဆောင်နေနိုင်ခဲ့၏။

၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင်တော့ ရှမ်းမြောက်ဒေသတွင် AA ပါဝင်သော ညီနောင်မဟာမိတ် (၃) ဖွဲ့တို့၏ ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး စတင်လာခဲ့သည်။ တရုတ်ကျောထောက်နောက်ခံ ရှိသည်ဟု သုံးသပ်ကြသည့် ထိုစစ်ဆင်ရေးသည် ကျားဖြန့်နှိမ်နင်းရေးအသွင်မှ စတင် လာခဲ့သော်လည်း တစစနှင့် မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများအဖြစ် အသွင်ဆောင်လာခဲ့သည်။ ထို မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများတွင် TNLA နှင့် MNDAA တို့သည် အာဏာရှင်ဗမာစစ်တပ်ကို အတုံးအရုံး ကျရှုံးစေခဲ့ပြီး ထိန်းချုပ်နယ်မြေ အများအပြားကိုလည်း ရရှိသွားစေခဲ့သည်။

အာရက္ခတပ်တော် (AA) သည် ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး၏ အဆက်ဖြစ်သော အာရက္ခပြည်သိမ်းတိုက်ပွဲများကို ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၁၃) ရက်တွင် စတင်ဖော်ဆောင်ခဲ့သည်။ AA သည် ရက္ခိုင်ပြည်မှ ဗမာစစ်တပ်၏ အခြေပြု စစ်စခန်းများဖြစ်သော တပ်ရင်း၊ တပ်မ၊ ဌာနချုပ်များနှင့် ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များအားလုံးကို ရက္ခိုင်ပြည်တွင်းမှ အသာတကြည် ထွက်ခွာသွားကြရန်နှင့် အလံဖြူထောင် အညံ့ခံကြရန် တရားဝင် စစ်ကြေငြာခဲ့သည်။ ထိုသို့ မထွက်ခွာပါက ရက္ခိုင်ပြည်အတွင်းမှ ဗမာစစ်တပ်ကို တယောက်မကျန်အောင် တိုက်ထုတ်သွားမည်ဟု တပါတည်း ရာဇသံ ပေးခဲ့သည်။ မြန်မာ့ လက်နက်ကိုင် နိုင်ငံရေးသမိုင်းထဲတွင် မည်သည့် တော်လှန်ရေး လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့ကမျှ ထိုသို့ အတိအလင်း စစ်ကြေငြာကာ တိုက်ခိုက်သော ပြည်သိမ်းတိုက်ပွဲမျိုး မရှိခဲ့ပေ။ အာရက္ခတပ်တော်၏ ရက္ခိုင်ပြည်သိမ်း တိုက်ပွဲများသည်ကား သမိုင်းဝင် အမျိုးသား တော်လှန်ရေးပင် ဖြစ်ပေသည်။

အာဏာရှင် ဗမာစစ်တပ်သည် အာရက္ခတပ်တော်၏ မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများကို ရင်ဆိုင်ရန်နှင့် တန်ပြန် တိုက်စစ် ဆင်နွှဲနိုင်ရန်အတွက် ၎င်းတို့ ပြုလုပ်နေကျဗျူဟာတခုဖြစ်သည့် ရိက္ခာဖြတ်၊ သတင်းအချက်အလက်ဖြတ်၊ ငွေကြေးဖြတ်၊ တပ်သားသစ်ဖြတ် စသော ဖြတ်လေးဖြတ်ဗျူဟာ (Four Cuts Strategy) ကို ကျင့်သုံးလာခဲ့သော်လည်း သည်တချီတွင်တော့ အာရက္ခတပ်တော်က တန်ပြန် ပိတ်ဆို့ရေးဗျူဟာဖြင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရ၏။ ရေရှည်စစ်ပွဲတပွဲကိုဆင်နွှဲနိုင်ရန်အတွက် ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းတခုကို ဖွင့်လှစ်ထားရန် လိုအပ်သည်ဖြစ်ရာ AA သည် အာရက္ခပြည် မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ မဆင်နွှဲမီကတည်းက ပလက်ဝဒေသကို ထိန်းချုပ်နိုင်အောင် ကြိုးစားကာ မီဇိုရန်နှင့် ဘင်္ဂလားလမ်းကြောင်းကို ဖွင့်လှစ်ထားခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။.ဤသည်မှာ အာရက္ခတပ်တော်၏ စနစ်ကျသော ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုပင် ဖြစ်ပေသည်။ သည်နောက်ပိုင်းတွင်တော့ အာရက္ခတပ်တော် (AA) ၏ ထိုးစစ်သည် တမြို့ပြီးတမြို့ကို ဆက်တိုက် ချီလာခဲ့ပြီး အချိန် တနှစ်ခန့်အတွင်းတွင် ရက္ခိုင်ပြည်တွင်းမှ မြို့နယ် (၁၅) ခုနှင့် ပလက်ဝမြို့တို့ကိုပါ ထိန်းချုပ်ပြီး ဖြစ်ခဲ့၏။ လက်ရှိအချိန်တွင်တော့ အာရက္ခတပ်တော်၏ မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများတွင် လက်ကျန်ရှင်းတမ်းအဖြစ် ကျောက်ဖြူ၊ စစ်တွေနှင့် မာန်အောင် သုံးမြို့သာ ကျန်ရှိတော့သည်။

ဆင်များသည် ၎င်းတို့ကို ချည်နှောင်ထားသော သံကြိုးများကို အားကုန်တွန်းထုတ်ပါက ပြတ်တောက် လွတ်လပ်သွားနိုင်သော်လည်း သူတို့၏ စိတ်ထဲ၌ ရုန်းကန်၍ မလွတ်မြောက်နိုင်ဟု ထင်မှတ်ကြကြောင်း စစ်တမ်းတခုက ဆို၏။ ထိုအတိုင်းပင် မြန်မာ့မြေပေါ်မှ တိုင်းရင်းသား တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည်လည်း အင်အားကြီးသော ဗမာစစ်တပ်ကို အနိုင်မရရှိနိုင်ဟူသော အစွဲဝင်နေကြသဖြင့် လွတ်မြောက်ရန် မစွမ်းဆောင်နိုင်ကြခြင်းဟု ထင်မှတ်ရမည်ပင် ဖြစ်သည်။ ထိုအစွဲကိုတော့ (၁၇) နှစ်သား အာရက္ခတပ်တော်အနေဖြင့် အာရက္ခ အမျိုးသားတော်လှန်ရေးတရပ် ဆင်နွှဲကာ အစွဲပြနိုင်ခဲ့ပြီပင် ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အခင်းအကျင်း လည်ပြန်ထဲတွင် အာရက္ခတပ်တော်၏ ရုန်းကန် လှုပ်ရှားရမှုများကို ရသစုံလင် မြင်တွေ့ခဲ့ရသကဲ့သို့ အနာဂတ် အာရက္ခပြည်အတွက် AA ၏ စစ်ရေးနှင့် နိုင်ငံရေးဗျူဟာများကိုလည်း လှလှပပ မြင်တွေ့ကြရဦးမည်ပင် ဖြစ်ပေသည်။

နီရီရီ