အာရက္ခတိုင်းမ်စ် (၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆)
မြန်မာနိုင်ငံကနေ ထိုင်းနိုင်ငံကို အခွန်ကင်းလွတ်ခွင့်နဲ့ တင်ပို့နေတဲ့ကာလကို ထိုင်းနိုင်ငံက လျှော့ချလိုက်တယ်လို့ ပြောင်းလုပ်ငန်းရှင်တွေထံကနေ သိရပါတယ်။
အရင်က မြန်မာနိုင်ငံကပြောင်းကို ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်ကနေ ဩဂုတ်လ ၃၁ ရက်အထိ အခွန်ကင်းလွတ်ခွင့်နဲ့ ထိုင်းနိုင်ငံက တင်ပို့ခွင့်ပြုထားသော်လည်း လက်ရှိမှာတော့ ဖေဖော်ဝါရီလကနေ ဇွန်လအထိ ၅ လအတွင်းပဲ အခွန်ကင်းလွတ်ခွင့်နဲ့ တင်ပို့ခွင့်ပြုတော့မယ်လို့ သိရပါတယ်။
ဒါပေမယ့် အဲဒီကာလနောက်ပိုင်း တင်ပို့ချင်ပါက တန်ချိန် ၁ သန်းအထိ တင်ပို့ခွင့်ရှိပြီး ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းကို အခွန်ကောက်မှာဖြစ်သလို တန်ချိန် ၁ သန်းထက် ပမာဏကျော်လွန်ပါက ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းကို ထိုင်းနိုင်ငံက အခွန်ကောက်မှာဖြစ်တယ်လို့ မြန်မာနိုင်ငံပြောင်းလုပ်ငန်းအသင်း ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဦးသန့်ဇင်ထွန်းက အာရက္ခတိုင်းမ်စ်ကို ပြောပါတယ်။
“အရင်က ၇ လပေါ့နော်။ အခုလာမယ့် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်ကနေပြီးတော့ ဩဂုတ် ၃၁ ရက်အထိ နောက်ဆုံးပေါ့နော်။ အဲဒီကနေ ၂ လ ထပ်လျှော့လိုက်တဲ့အခါကျတော့ ဇွန်လ ၃၀ ရက်နေ့ နောက်ဆုံး ဖြစ်သွားတာပေါ့။ ဒါက သူတို့နိုင်ငံကို တင်သွင်းခွင့် အာဆီယံ ၈ နိုင်ငံကနေ တင်သွင်းတဲ့ ပြောင်းကို ၅ လပဲ တင်သွင်းခွင့်ပြုတယ်။ သို့သော် တနှစ်ပတ်လည်လုံး တင်သွင်းလို့ရတယ်။ အဲဒါက သူတို့နိုင်ငံရဲ့ ဂိုတာ တန်ချိန် ၁ သန်း ရှိတယ်။ အဲဒါကတော့ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်း ကောက်မယ်။ ဆိုလိုတာက အခွန်ကင်းလွတ်ခွင့် ပြီးသွားမယ် ၆ လပိုင်းကုန်ရင် ဆက်ပို့ချင်ရင် တန်ချိန် ၁ သန်း ထိရမယ်။ အဲဒီအတွက်က ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းကောက်မယ်။ အဲဒီအပြင်ကို တန်ချိန် ၁ သန်း ကျော်သွားလို့ ဆက်သွင်းချင်ပါသေးတယ်ဆိုရင် ၇၅ ရာခိုင်နှုန်း ကောက်လိမ့်မယ်။ ဒါက ထိုင်းနိုင်ငံရဲ့ မူဝါဒ ၃ ဆင့် ဖြစ်သွားတာပေါ့” လို့ ပြောပါတယ်။
ထိုင်းနိုင်ငံဟာ သူတို့နိုင်ငံရဲ့ ပြောင်းလိုအပ်ချက်အရ မြန်မာနိုင်ငံကထွက်ရှိတဲ့ ပြောင်းရဲ့ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ဝယ်ယူနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
အခုလို ထိုင်းနိုင်ငံက အခွန်ကင်းလွတ်ခွင့်နဲ့ တင်ပို့တဲ့ကာလကို ထိုင်းနိုင်ငံက လျှော့ချလိုက်ပေမယ့်လည်း အိန္ဒိယနဲ့ ဖိလစ်ပိုင်အပါအဝင် တခြားသော အာဆီယံနိုင်ငံတို့ကို ပြောင်းတန်ချိန်ပမာဏ ပိုမိုတင်ပို့နိုင်ဖို့ စီစဉ်နေတယ်လို့ မြန်မာနိုင်ငံပြောင်းလုပ်ငန်းအသင်း ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဦးသန့်ဇင်ထွန်းက အာရက္ခတိုင်းမ်စ်ကို ပြောပါတယ်။
“၂၀၀၇ မတိုင်ခင်မှာဆို ထိုင်းဈေးကွက် လုံးလုံးတောင် မရှိခဲ့ဘူး။ တရုတ်ဈေးကွက်ကို ဦးတည်တာပေါ့နော်။ အဲဒီလိုပဲ ၂၀၁၀ ဝန်းကျင်လောက်တုန်းက တရုတ်ဈေးကွက်တောင် မရှိသေးတဲ့ အချိန်တုန်းက ပြည်တွင်းအစာစက်ဈေးပဲ ရှိတာပေါ့နော်။ အဲဒီတော့ ပြောင်းက ကမ္ဘာ့လိုအပ်ချက်ကြောင့် ပြောင်းတွေရှိတယ်။ ပြောင်းအစားထိုး သီးနှံတွေလည်း ရှိတယ်။ သို့သော် သူလိုချင်ရင် သူဝယ်မှာပဲ။ အဲဒီတော့ ကိုယ့်ဘက်ကလည်း ရောင်းနိုင်ရင် ရောင်းမယ်၊ မရောင်းနိုင်ရင် မရောင်းဘူး အဲဒီလိုမျိုးပေါ့နော်။ ဒါကြောင့် သူ့ဈေးကွက်ဖြစ်အောင် ကြိုးစားရမယ် ဆိုတာမျိုးပေါ့နော်။ သူမဝယ်လည်း အခြား ဖိလစ်ပိုင်တို့ ဘာတို့လည်း ကြိုးစားနေတယ်။ ဖိလစ်ပိုင်တို့၊ အိန္ဒိယတို့ အခြား ၃/၄/၅ နိုင်ငံကိုလည်း ရောင်းဖို့လည်း ကြိုးစားနေတာ ရှိတဲ့အတွက်ကြောင့် အရမ်းကြီးတော့ စိုးရိမ်စရာ မရှိပါဘူး” လို့ ပြောပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံကနေ ထိုင်းကို အခွန်ကင်းလွတ်ခွင့်နဲ့ ယခင်က မြဝတီနယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးကနေ အများဆုံး တင်ပို့နေတာဖြစ်ပြီး တာချီလိတ် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးဂိတ်ကနေလည်း တင်ပို့လျှက်ရှိနေပြီး လက်ရှိမှာတော့ နယ်စပ်ဒေသမှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခတွေကြောင့် ရန်ကုန် – ကော့သောင်း – ရနောင်း ပင်လယ်ရေကြောင်း ကုန်သွယ်ရေးကို လက်ရှိမှာ အဓိက အသုံးပြုနေကြရတာ ဖြစ်ပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံမှာ နှစ်စဉ် ပြောင်းတန်ချိန် ၂ သန်းကျော် စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်လျက်ရှိပြီး ပြည်ပသို့ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် တင်ပို့ကာ ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၂၄ – ၂၅ ဘဏ္ဍာနှစ်မှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၄၀၀ ကျော် ရရှိခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။
