ရက္ခိုင်တိုက်ပွဲရှောင်တွေကို နေရပ်ပြန်နိုင်အောင် လုပ်ပေးနိုင်ပါ့မလား

အာရက္ခတိုင်းမ်စ် (ဆောင်းပါး)

“နေရပ်ပြန်ရေး မပြန်ရေးထက်ကို လောလောဆယ်ပဲ နေထိုင်စားသောက်ရေးအတွက်ကို သူတို့ဘက်က အဆင်ပြေအောင်ပဲ လုပ်ပေးစေချင်တယ်။ ရန်ကုန်မှာရှိတဲ့ တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီးဆိုရင်လည်း သူမဲဆွယ်တဲ့ကာလနဲ့ သူလုပ်ပေးနိုင်တဲ့ အတိုင်းအတာနဲ့ အန်တီတို့ လောလောဆယ် စားဝတ်နေရေး နေထိုင်ဖို့ သူမလုပ်ပေးနိုင်ရင်တောင်မှ စားဝတ်နေရေးအတွက် သူလုပ်ပေးနိုင်မလား” လို့ ရန်ကုန်မြို့ကို တိုက်ပွဲရှောင်လာခဲ့တဲ့ ရက္ခိုင်တိုက်ပွဲရှောင်တဦးက ပြောပါတယ်။

ရက္ခိုင်ပြည်မှာ ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၃ ရက်နေ့ကနေစပြီး အာရက္ခတပ်တော်နဲ့ စစ်ကော်မရှင်တို့ တကျော့ပြန်တိုက်ပွဲ ပြန်ပြီး ဖြစ်ပွားခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

တကျော့ပြန်တိုက်ပွဲ ပြန်ဖြစ်ပွားတဲ့အချိန်မှာ ရက္ခိုင်ပြည်ကို အဝင်အထွက်အားလုံး စစ်ကော်မရှင်က ထိန်းချုပ်ထားပြီး ရက္ခိုင် တမြို့နယ်နဲ့ တမြို့နယ် သွားလာတာတွေကိုလည်း ကန့်သတ်ထားတာပါ။

အဲဒီနောက်ပိုင်း ရက္ခိုင်ဒေသခံတွေဟာ ရက္ခိုင်ပြည်နဲ့ ရက္ခိုင်ပြည် ပြင်ပတွေကို တိုက်ပွဲရှောင်ဖို့အတွက် အလျှိုလျှို ထွက်ခွာခဲ့ကြပါတယ်။

အချိန်ကာလ ကြာလာတာနဲ့အမျှ တိုက်ပွဲရှောင်တွေဟာ သူတို့နေရပ်မဟုတ်တဲ့ဒေသတွေမှာ စီးပွားရေး အကျပ်အတည်းကြောင့် ဝမ်းရေးတွေ အဆင်မပြေလာတဲ့အပြင် အိမ်ငှားစရိတ်တွေလည်း အခက်အခဲ ဖြစ်လာကြပါတယ်။

ဒါကြောင့် ရက္ခိုင်ပြင်ပကို တိုက်ပွဲရှောင် ထွက်ခဲ့ကြတဲ့ ဒေသခံတွေဟာ သူတို့ရဲ့ နေရပ်ကို ပြန်ဖို့အတွက်ကို စိတ်အားထက်သန်နေကြပြီဖြစ်သလို တချို့ကလည်း ပြန်နေကြပြီး တချို့ကတော့ စစ်ရေးအခြေအနေတွေကို ထပ်မံစောင့်ကြည့်နေကြတာတွေလည်း ရှိပါတယ်။

စစ်ကော်မရှင်ရဲ့ ရွေးကောက်ပွဲမှာ ရက္ခိုင်တိုင်းရင်းသားရေးရာ ဝန်ကြီးနေရာကနေ ဝင်ရောက်ယှဥ်ပြိုင်ကြမယ့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတချို့နဲ့ ကိုယ်စားလှယ်တချို့ကတော့ ရက္ခိုင်တိုက်ပွဲရှောင်တွေ နေရပ်ပြန်နိုင်ရေးအတွက်ကို သူတို့က အဓိကထားပြီး ဆောင်ရွက်ပေးမယ်လို့ပြောပြီး မဲဆွယ်စည်းရုံးနေတာတွေတော့ တွေ့ရပါတယ်။

ဒါပေမယ့် ဘယ်လိုနည်းလမ်းနဲ့ လုပ်ဆောင်မယ်၊ ဘယ်လိုမျိုး ဆောင်ရွက်ပေးမယ်၊ ဘယ်လိုမျိုး လုပ်လို့ရတယ်ဆိုတာမျိုးကိုတော့ ချပြတာတော့ မတွေ့ရပါဘူး။

လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်တွေရဲ့ တိုက်ပွဲရှောင်တွေ နေရပ်ပြန်နိုင်ရေး ပြောဆိုချက်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး တိုက်ပွဲရှောင်တွေကတော့ သိပ်ပြီး မမျှော်လင့်ထားဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။

“လွတ်မြောက်နယ်မြေဘက်ကို မပြောနဲ့အုံး လောလောဆယ်ဆယ် စစ်ကောင်စီ လက်အောက်မှာရှိတဲ့ စစ်တွေကလူတွေအတွက်ကိုပဲ လုပ်ပေးမယ်ဆိုတဲ့ အတိုင်းအတာနဲ့ပဲ လုပ်လို့ရတဲ့ အနေအထားနဲ့ လုပ်ပေးရင်တော့ ပိုကောင်းတာပေါ့။ အိမ်တဆောင် ငှားပေးဖို့ အဆင်မပြေနိုင်ဘူးဆိုရင် မငှားနဲ့ လက်ခံတယ်။ ဒါပေမယ့် ထောက်ပံ့ကြေးအနေနဲ့ ဘယ်လိုပေးနိုင်မလဲဆိုတာ အဲဒီလိုမျိုး အတိအကျလေး သူတို့လုပ်ပေးလို့ရှိရင် ကောင်းတာပေါ့။ တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီးဆိုရင်လည်း သူတို့ပဲ လစာရသွားမှာလေ။ ပြောရမယ်ဆိုရင် သူတို့အတွက် သူတို့လုပ်ကြတာ မြင်တယ်” လို့ စစ်တွေဒေသခံတယောက်က ပြောပါတယ်။

လာမည့်ရွေးကောက်ပွဲမှာ ကြံ့/ဖွံ့ပါတီကို မဲထည့်ပေးကြဖို့နဲ့ မဲထည့်ပေးရင် နေရပ်ပြန်နိုင်အောင် လုပ်ပေးမယ်ဆိုပြီး ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ (USDP) က ပါတီရုံးကိုခေါ်ယူပြီး ရက္ခိုင်ပြည် စစ်တွေမြို့မှာရှိတဲ့ စစ်ဘေးရှောင်တွေကို မဲဆွယ်စည်းရုံးခဲ့ပါတယ်။

စစ်ဘေးရှောင်တွေမှာ နေထိုင်မှုအဆင်မပြေတဲ့အပြင် စားဝတ်နေရေးကျပ်တည်းတာ၊ စစ်ကော်မရှင်တပ်ထံဖမ်းဆီးခံရတာ၊ နေရပ်ပြန်ခွင့်မပြုတာတွေကြောင့် အခက်အခဲ ဖြစ်နေကြပါတယ်။

အဲဒါအပြင် လက်ရှိ တကျော့ပြန်တိုက်ပွဲကာလအတွင်းမှာ ရက္ခိုင်ဒေသခံတွေ အထူးသဖြင့် စစ်တွေက ဒေသခံအမျိုးသမီးအများအပြားဟာ စားဝတ်နေရေးအကျပ်အတည်းကြောင့် ပြည့်တန်ဆာလုပ်ငန်းနဲ့ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းကြရတဲ့သူတွေ ပေါများလာသလို တရုတ်နိုင်ငံကို တရုတ်မယားအနေနဲ့ သွားရောက်လုပ်ကိုင်ကြရတာတွေဟာလည်း များလာနေပါတယ်။

ရက္ခိုင်ပြည်ပြင်ပမဟုတ်ဘဲ ရက္ခိုင်ပြည်တွင်းမှာရှိတဲ့ တိုက်ပွဲရှောင်တွေဟာဆိုရင်လည်း အရင်တိုက်ပွဲကာလတွေမှာ ပြည်တွင်းက အကူအညီတွေနဲ့ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းတွေရဲ့ အကူအညီအထောက်အပံ့တွေကို ရခဲ့ကြပေမယ့် လက်ရှိ တိုက်ပွဲရှောင်ကာလအတွင်းမှာတော့ စစ်ကော်မရှင်ရဲ့ ပိတ်ပင်ထားမှုတွေကြောင့် ဘာအကူအညီ အထောက်အပံ့မှ မရကြဘူးလို့ သိရပါတယ်။

လိုအပ်တဲ့ ဆေးဝါးအကူအညီတွေ မရတာကြောင့် ရက္ခိုင်က တိုက်ပွဲရှောင်တွေဟာ အရေပြားရောဂါတွေ၊ ငှက်ဖျားရောဂါ၊ ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါတွေနဲ့ တခြားသော ကူးစက်ရောဂါတွေအပြင် နာတာရှည်ရောဂါတွေနဲ့ အသက်သေဆုံးကြရတာတွေလည်း များစွာ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါတယ်။

လက်ရှိတိုက်ပွဲကာလအတွင်းမှာတော့ ရက္ခိုင်ပြည်က ဒေသခံတွေဟာ လူ့အခွင့်အရေးနဲ့ ပတ်သက်တာမှန်သမျှ အကုန်ဆုံးရှုံးနေတာ ဖြစ်တယ်လို့ စစ်တွေဒေသခံတယောက်က ပြောပါတယ်။

“ဆုံးရှုံးတာပေါ့ လွတ်လပ်မှုတွေလည်း ဆုံးရှုံးတယ်။ ပျော်ရွှင်မှုတွေလည်း ဆုံးရှုံးတယ်။ အကုန်ဆုံးရှုံးတာပေါ့။ လူအခွင့်အရေးတွေ လူတစ်ယောက်ရဲ့ လွတ်လပ်မှုတွေ ပျော်ရွှင်မှုတွေ အကုန်လုံးဆိုတာက အန်တီတို့ဆိုရင် စစ်တွေကမ်းနားမှာ သွားပြီးတော့ ထိုင်တာတို့ လွတ်လွတ်လပ်လပ် သွားတာတို့ အဲဒီလိုမျိုးက အခုက ၇ နာရီခွဲလောက်ဆိုရင် မသွားရတော့ဘူး။ ဒါက အန်တီတို့အတိုင်းအတာ။ တချို့မိသားစုတွေဆိုရင် သေကွဲ ရှင်ကွဲတွေ မိသားစုဝင်တွေကို ဆုံးရှုံးသွားကြတာတွေ အများကြီးပေါ့” လို့ ပြောပါတယ်။

ရက္ခိုင်မှာ စစ်ဘေးရှောင်ဦးရေ ခြောက်သိန်းကျော်ရှိတယ်လို့ HDCO ရဲ့ စာရင်းအရ သိရပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဖြစ်ပွားနေတဲ့ ပဋိပက္ခကြောင့် နိုင်ငံတဝန်း အရပ်သားတွေအပေါ် ထိခိုက်လျက်ရှိပြီး နေရပ် စွန့်ခွာထွက်ပြေးရတာတွေ ဆက်လက် ဖြစ်ပေါ်နေပြီး လူပေါင်း ၃ ဒသမ ၆ သန်း စစ်ရှောင်နေရ​တယ်လို့ ကုလသမဂ္ဂလူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာညှိနှိုင်း‌ရေးရုံး (OCHA) က နိုဝင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့မှာ ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။