အာရက္ခတိုင်းမ်စ် (၆ မေ ၂၀၂၆)
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ရဲ့ လက်ရှိအစိုးရသစ်တရပ်အနေနဲ့ အာရက္ခပြည်သူ့အစိုးရကို အသိအမှတ်ပြု အားကောင်းလာအောင် မလုပ်ဆောင်ဘဲနဲ့တော့ ကောင်းမွန်တဲ့ အခြေအနေတရပ် ဖန်တီးဖို့ဆိုတာ အင်မတန်ခက်ခဲလိမ့်မယ်လို့ အာရက္ခတပ်တော် (AA) တပ်မှူးချုပ် ဗိုလ်ချုပ် ထွန်းမြတ်နိုင်က ပြောပါတယ်။
ဒီအကြောင်းကိုတော့ မေလ ၄ ရက်နေ့က တင်ခဲ့တဲ့ The Diplomat သတင်းဌာနနဲ့ အင်တာဗျူးမှာ ပြောဆိုထားပါတယ်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံမှာ တက်လာတဲ့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အမျိုးသားဝါဒီပါတီ (BNP) အစိုးရကို အာရက္ခတပ်တော်ဘက်က ဂုဏ်ပြုစကား ပြောကြားထားသလို လူအများကတော့ BNP အစိုးရဟာ ပြင်းထန်တဲ့ ရပ်တည်ချက်တွေကို ရှောင်ရှားပြီး ရက္ခိုင်ပြည်အရေးနဲ့ ပတ်သက်ရင် မူဝါဒနှစ်မျိုးကို ကျင့်သုံးလိမ့်မယ်လို့ ယူဆနေကြကြောင်း၊ အဲဒါတွေကတော့ ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်တွေကို ပြန်လက်ခံဖို့ အာရက္ခတပ်တော် (AA) ကို ဖိအားပေးတာမျိုးနဲ့ တဖက်မှာလည်း RSO နဲ့ ARSA လိုမျိုး ရိုဟင်ဂျာလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေကို လက်နက်တပ်ဆင်ပေးတာမျိုးတွေ ဖြစ်တယ်လို့ သတင်းထောက်ရဲ့ ပြောဆိုမှုကို ဗိုလ်ချုပ် ထွန်းမြတ်နိုင်က အခုလို ပြန်လည်ဖြေကြားခဲ့တာပါ။
“အစိုးရသစ်အပေါ် ကျနော်တို့ရဲ့ မျှော်လင့်ချက်ကတော့ ကောင်းမွန်တဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်တခု ဖန်တီးနိုင်ဖို့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံနဲ့ အတူတကွ လက်တွဲလုပ်ဆောင်သွားဖို့ပါပဲ။ ပထမဦးစွာအနေနဲ့ ဒေသတွင်းမှာ တကယ်ရှိနေတဲ့ အင်အားစုတွေကို အပြစ်တင် ဝေဖန်နေမယ့်အစား သူတို့ကို လုပ်ပိုင်ခွင့်တွေ ပေးအပ်ပြီး အားကောင်းလာအောင် လုပ်ဆောင်ရပါလိမ့်မယ်။ အာရက္ခပြည်သူ့အစိုးရ (Arakan People’s Revolutionary Government) ကို အသိအမှတ်ပြု အားကောင်းလာအောင် မလုပ်ဆောင်ဘဲနဲ့တော့ ကောင်းမွန်တဲ့ အခြေအနေတရပ် ဖန်တီးဖို့ဆိုတာ အင်မတန် ခက်ခဲပါလိမ့်မယ်။ ကျနော်တို့ဟာ ဒုက္ခသည်တွေ ပြန်လာနိုင်ဖို့အတွက် သင့်တော်ကောင်းမွန်တဲ့ အခြေအနေတခုကို ဖန်တီးချင်ပါတယ်။ ပြည်သူတွေ ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ ပြဿနာတွေကို ဖြေရှင်းပေးဖို့က ကျနော်တို့ရဲ့ အဓိက ဦးစားပေး လုပ်ငန်းစဉ်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လက်နက်ကိုင် သောင်းကျန်းသူအဖွဲ့တွေရဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေက ပြဿနာတွေကို ပိုပြီး ကြီးထွားလာစေပါလိမ့်မယ်။ ကျနော်တို့ဘက်ကတော့ ဘယ်လို အခြေအနေမျိုးကိုမဆို ရင်ဆိုင်ကျော်ဖြတ်ဖို့ အသင့်ရှိနေပါတယ်” လို့ ဗိုလ်ချုပ် ထွန်းမြတ်နိုင်က ပြောပါတယ်။
စစ်ကောင်စီက ရက္ခိုင်ပြည်ကို လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ ပိုမို ကျူးလွန်လာပြီး အရပ်သားတွေကို ပစ်မှတ်ထား ဖိအားပေးနေတဲ့ အခြေအနေအပေါ်မေးမြန်းတဲ့အခါမှာလည်း “စစ်တပ်က အရပ်သားတွေကို ဗုံးကြဲနေသမျှ ကာလပတ်လုံး ကျနော်တို့အတွက် နိုင်ငံရေးဖြစ်စဉ်တွေကို ဆွေးနွေးဖို့က အလွန်ခက်ခဲနေဦးမှာဖြစ်ကြောင်း၊ စစ်ကောင်စီက အသာစီးရတဲ့ အနေအထားကနေ ဆွေးနွေးချင်နေကြောင်း၊ ဒါပေမဲ့ ကျနော်တို့ကတော့ အဲဒီလို ဖိအားမျိုးကို အလျော့ပေးမှာ မဟုတ်ပါကြောင်း” လို့ ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်က ပြန်လည် ဖြေကြားခဲ့ပါတယ်။
ဒါ့အပြင် စစ်ကောင်စီဟာ လွန်ခဲ့တဲ့ ၂ နှစ်က AA နဲ့ တရုတ်ပြည်မှာ တွေ့ဆုံခဲ့ကြပြီး ၂၀၂၃ မတိုင်ခင်တုန်းက အခြေအနေတွေဆီ ပြန်ရောက်သွားစေချင်ကြောင်း၊ ကျနော်တို့ကတော့ ၁၇၈၄ (ရက္ခိုင်မင်းဆက်များ အဆုံးသတ်သည့်ကာလ) မတိုင်ခင် အခြေအနေဆီကို ပြန်သွားချင်ကြောင်း၊ လက်တွေ့မကျတဲ့ ကိစ္စတွေကို တောင်းဆိုနေမယ့်အစား စစ်တပ်ဟာ စုံလင်ပြီး လေးနက်တဲ့ ညှိနှိုင်းမှုမျိုးတွေကို ပကတိ အခြေအနေမှန်တွေအပေါ် မူတည်ပြီး လုပ်ဆောင်သင့်ကြောင်း စားပွဲဝိုင်းပေါ်က ဆွေးနွေးမှုတွေဟာ မြေပြင် အခြေအနေမှန်တွေနဲ့ အဆက်ပြတ်နေလို့ မရကြောင်း စစ်တပ်က အထက်စီးဆန်တဲ့ ပုံစံနဲ့ စကားပြောချင်ပေမယ့် ကျနော်တို့က ဒီလို ဖိအားပေးမှုမျိုးမှာ အလျှော့မပေးနိုင်ကြောင်းလည်း ပြောဆိုထားတာပါ။
AA က ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်မှာ စတင်တဲ့ ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးနဲ့အတူ စစ်တွေ၊ ကျောက်ဖြူနဲ့ မာန်အောင်မြို့ကလွဲပြီး ရက္ခိုင်ပြည်က ကျန်မြို့တွေကိုသိမ်းယူထားပါတယ်။
အဲဒီမြို့တွေကို ပြန်တိုက်ခိုက်ဖို့ စစ်ကောင်စီက ကြိုးစားနေပြီး လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု အရှိန်မြှင့်နေပါတယ်။
ရက္ခိုင်ပြည်မှာ သိမ်းပိုက်ဖို့ ကျန်ရှိနေသေးတဲ့ မြို့နယ်တွေကို စစ်ရေး ရည်မှန်းချက် ပြည့်ဝတဲ့အထိ တိုက်ခိုက်သွားမယ်လို့ အာရက္ခတပ်တော် (AA) စစ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်က ဧပြီလ ၁၀ ရက်တွင် ကျရောက်တဲ့ ၁၇ နှစ်မြောက် အာရက္ခတပ်တော်နေ့မှာ ထုတ်ဖော် ပြောကြားထားပါတယ်။
