စစ်ကောင်စီကို အပြီးတိုင်ဖြုတ်ချနိုင်မှ တိုက်ပွဲရှောင်တွေ နေရပ်ပြန်နိုင်မယ်

အာရက္ခတိုင်းမ်စ် (၂၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄)

ရက္ခိုင်ပြည်က တိုက်ပွဲရှောင်ပြည်သူတွေအပါအဝင် တနိုင်ငံလုံးမှာရှိတဲ့ တိုက်ပွဲရှောင်တွေ နေရပ်ပြန်နိုင်ဖို့ဆိုရင် လက်ရှိ လုပ်နေတဲ့ စစ်ကောင်စီဖြုတ်ချရေး အပြီးတိုင်အောင်မြင်မှ ဖြစ်မယ်လို့ တိုင်ပွဲရှောင်နေတဲ့သူတွေနဲ့ နိုင်ငံရေး လေ့လာတဲ့သူတွေက ပြောပါတယ်။

အာရက္ခတပ်တော်ရဲ့ ရည်မှန်းချက်ဖြစ်တဲ့ ရက္ခိုင်ပြည်မှာ စစ်ကောင်စီတပ် အလုံးစုံချုပ်ငြိမ်းရေး အောင်မြင်သွားရင်တောင် ရက္ခိုင်ပြည်ပရောက် ရက္ခိုင်တိုက်ပွဲရှောင်တွေက နေရပ်ပြန်လို့ မရလောက်ဘူးလို့လည်း ထောက်ပြထားပါတယ်။

တနိုင်ငံလုံးမှာ စစ်ကောင်စီ ကင်းစင်သွားမှပဲ တိုက်ပွဲရှောင်တွေက နေရပ်ပြန်နိုင်မှာ ဖြစ်တယ်လို့ နိုင်ငံရေး လေ့လာသုံးသပ်သူ ဦးသန်းစိုးနိုင်က ပြောပါတယ်။

“အခြေအနေ တစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်တဲ့ အခြေအနေရောက်မှ တနည်းပြောရရင် စစ်ကောင်စီ ဖြုတ်ချရေးတိုက်ပွဲ အပြီးတိုင် အောင်မြင်မှ၊ ရက္ခိုင်ဒေသမှာ စစ်ကောင်စီ ကင်းစင်သွားရုံနဲ့ မရဘူး။ တပြည်လုံးမှာ စစ်ကောင်စီ ကင်းစင်သွားမှပဲ အဲဒီကိစ္စတွေကို ဖြေရှင်းနိုင်မှာ ဖြစ်တဲ့အတွက် အဲဒီအခြေအနေကို အလျင်အမြန် ရောက်အောင် ကြိုးပမ်းဖို့ လိုတယ်လို့ပဲ ကျနော်တော့ မြင်ပါတယ်” လို့ အာရက္ခတိုင်းမ်စ်ကို ပြောပါတယ်။

လက်ရှိမှာ ရက္ခိုင်ပြည်ရဲ့  မြို့နယ် ၁၄ မြို့နယ်ကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ထားနိုင်ပေမယ့် အဲဒီသိမ်းပိုက်ထားတဲ့ မြို့နယ်တွေက တိုက်ပွဲရှောင်တွေ နေရပ်မပြန်နိုင်ကြသေးပါဘူး။

အာရက္ခတပ်တော်အပါအဝင် တစ်နိုင်ငံလုံးမှာရှိတဲ့ တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေ၊ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တွေရဲ့ သိမ်းပိုက်ထားနိုင်တဲ့ မြို့တွေ များလာမယ်၊ မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲတွေ များလာမယ်ဆိုရင် အရင်သိမ်းထားပြီးသား မြို့တွေကို စစ်ကောင်စီက ဗုံးကြဲဖို့ အားနည်းသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်လို့ နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူတွေက ဆိုပါတယ်။

အဲဒီလိုမျိုး အခြေအနေရောက်မှပဲ တိုက်ပွဲရှောင်တွေက နေရပ်ကို ပြန်နိုင်မှာ ဖြစ်တယ်လို့ ရက္ခိုင်ပြည်၊ အမ်းမြို့နယ်က တိုက်ပွဲရှောင်အရေး ကူညီဆောင်ရွက်နေတဲ့သူတစ်ယောက်က ပြောပါတယ်။

“အလုံးစုံ ပြန်နိုင်မယ်ဆိုတာကတော့ မလွယ်တဲ့ အနေအထားမှာပေါ့နော်။ ရက္ခိုင်မှာ တိုက်ပွဲကာလ ရှိနေသေးရင်တော့ ပြန်ဖို့ မလွယ်တဲ့ အနေအထားမှာ ရှိနေတယ်။ တနိုင်ငံလုံးမှာ သိမ်းပိုက်နိုင်တာ များရင်တော့ သူတို့က အဲဒီကို ပစ်မှတ်တွေ ထားဖို့ နည်းလာမယ်ပေါ့နော်။ အခုတိုက်နေတဲ့ တိုက်ပွဲတွေကို ကြည့်လိုက်မယ်ဆိုရင် မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲတွေ များတဲ့မြို့တွေကို ကာနေရတယ်ပေါ့နော်။ လေယာဉ်နဲ့ အသုံးပြုနေရတယ်။ သိမ်းပြီးသားမြို့ကို သူတို့က တော်ရုံတန်ရုံနဲ့ အာရုံမရောက်ဘူးပေါ့နော်။ သိမ်းပြီးသားမြို့ကို အာရုံထားမယ်၊ လာပြီးသိမ်းဖို့ ပစ်မှတ်တွေ ထားမယ်ဆိုရင်တော့ တမြို့ပြီး တမြို့  ပြန်ပြီး အသိမ်းခံရမယ့် အနေအထားမှာ ရှိနေတယ်။ အဓိကတော့ မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့မှာ မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲတွေ များလေ သိမ်းပြီးသားမြို့တွေကတော့ သက်သာလေလို့ပဲ ကျနော်ကတော့ ထင်တယ်ပေါ့နော်” လို့ အာရက္ခတိုင်းမ်စ်ကို ပြောပါတယ်။

ရက္ခိုင်မှာ စစ်ကောင်စီနဲ့ အာရက္ခတပ်တော်တို့ရဲ့ တိုက်ပွဲတွေကြောင့် အိုးအိမ်စွန့်ခွာရသူ ၃ သိန်းကျော်လာနေပြီ ဖြစ်ကြောင်း သိရပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံမှာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ နိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲ မဖြစ်မီမှာ တိုက်ပွဲရှောင်က ၆ သိန်းခွဲခန့်ပဲရှိပေမယ့် လက်ရှိ ၃ နှစ်ကျော်ကာလအတွင်းမှာ အိုးအိမ်စွန့်ခွာ တိုက်ပွဲရှောင် ၃ ဒသမ ၅ သန်းအထိ တိုးမြင့်လာတယ်လို့ ကုလသမဂ္ဂက ခန့်မှန်းထားပါတယ်။

လက်ရှိမှာ ရက္ခိုင်ပြည်၊ ရှမ်း၊ ကချင်၊ ချင်း နဲ့ ကရင် အပါအဝင် အရင်က တိုက်ပွဲမဖြစ်ပွားတဲ့ မကွေး၊ ကယား​၊ စစ်ကိုင်း၊ တနင်္သါရီ၊ မွန် တို့မှာ တိုက်ပွဲတွေ ဖြစ်လာနေတာကြောင့် တိုက်ပွဲရှောင် အရေအတွက်ကလည်း တစ်နှစ်ထက်တစ်နှစ် တိုးလာနေကြောင်း သိရပါတယ်။

တိုက်ပွဲတစ်ခုကို ဖော်ဆောင်တဲ့အခါမှာ ဘယ်အဖွဲ့အစည်းကမှ ပြည်သူတွေအတွက် အသက်အိုးအိမ် မဆုံးရှုံးရအောင် ကြိုတင်ပြင်ဆင်တာ မရှိဘူးလို့ မအူပင် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်ဟောင်း ဦးစိန်ဝင်းက ပြောပါတယ်။

“တိုက်ပွဲတစ်ခု ဖြစ်ပြီဆိုရင် အဲဒီတိုက်ပွဲထဲမှာရှိတဲ့ ပြည်သူတွေက ငါ့ပြည်သူတွေ၊ ငါ့မိဘတွေလို့ သဘောထားပြီးတော့ ဒီလူတွေ ရွှေ့ပြောင်းသွားနိုင်ရင် ဘယ်လိုထားရမယ်၊ ဘယ်လို ဘယ်လို စစ်ဘေးဒုက္ခသည်တွေကို ထားရမယ်ဆိုတာ ရည်ရွယ်ချက်မျိုး မရှိဘူး။ စစ်တိုက်တာ တိုက်တာ တပိုင်းသွား။ အခု ပြည်သူတွေကို သူတို့ရဲ့ ဘဝပျက်ပြားနေတာ ကိုယ့်ကြောင့်ဖြစ်တဲ့ဟာကို ရသလောက် ထိန်းပြီးတော့ ဘောလုံးကွင်းထဲပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ကွင်းပြင်ကြီးထဲမှာ ကမ့်ထိုးပြီးတော့ ရေမီးအစုံ ထားပါလား” လို့ အာရက္ခတိုင်းမ်စ်ကို ပြောပါတယ်။

တိုက်ပွဲရှောင်တွေ နေရပ်ပြန်တဲ့အခါမှာလည်း မပေါက်ကွဲသေးတဲ့ စစ်ကျန်လက်နက်တွေရဲ့ အန္တရာယ်၊ မြေမြှုပ်မိုင်း အန္တရာယ်ကင်းတဲ့အထိ သက်ဆိုင်ရာ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့တွေ၊ အဖွဲ့အစည်းတွေက လုပ်ပေးဖို့လည်း လိုအပ်သလို ပေါက်ကွဲစေတတ်တဲ့ အရာတွေကို သတိထားနိုင်ဖို့ကိုလည်း ပညာပေးအစီအစဉ်တွေ ဆက်လက်လုပ်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်လို့ နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူတွေက ပြောပါတယ်။